Door de opzet die ze heeft gekozen, krijg je zeker een goed zicht op het brede palet van opvattingen en reflecties over classificaties, diagnoses en labels in de ggz. Johan Atsma recenseert Gelukkig gelabeld, van ADHD tot angststoornis: een zoektocht naar mentale gezondheid van Milou Deelen.
Een citaat: “Dit boek is ontstaan vanuit de aanname dat steeds meer mensen een label hebben. Ik wilde onderzoeken wat dat betekent. Helpen labels ons? Is er daadwerkelijk sprake van labeldrift, of lijkt dat alleen maar zo? Hoe en waarom diagnosticeren psychologen en psychiaters, en wat zijn de risico’s? Zijn labels een zegen of een vloek? Ik wilde weten of mensen er uiteindelijk gelukkiger van worden.”
De geest waait
Milou Deelen wordt op het internet omschreven als journalist en feministisch activiste en ze is ook bekend door haar deelname aan de tv-quiz De Slimste Mens. Ze kan zichzelf ervaringsdeskundig noemen, met haar labels ADHD en PTSS. Deelen laat in dit boek de geest vrijuit waaien op het gebied van labels, diagnoses en classificaties. Dat zijn termen die op het gebied van geestelijke gezondheid vrijuit en door elkaar worden gebruikt en waarover de nodige kritische reflecties in dit boek op zijn plaats blijken.
-
Voor mijn eigen plezier heb ik ‘De dikke van Dale’, mijn oude papieren woordenboek er eens op nageslagen:
+Diagnose: het onderkennen van de aard en de zetel van een ziekte of kwetsuur uit de verschijnselen: de diagnose stellen.
+Classificatie: rangschikking in klassen, klassenverdeling van begrippen of onderwerpen, waardoor men documenten of gegevens naar hun feitelijke inhoud kan ordenen.
+Label: 1-adreskaartje, aan reisgoed enz. gebonden, 2-etiket
-
Milou Deelen bouwt haar betoog op door reflectieve hoofdstukjes, die vaak voorzien zijn van commentaar van een aantal ter zake doende deskundigen af te wisselen met persoonlijke getuigenissen van een aantal min of minder bekende Nederlanders die daarin het hele palet van mogelijkheden rondom dit thema bestrijken.
Etiket met lading
En daarin speelt de terminologie een belangrijke rol. In de ggz hebben we het vaak over classificeren, met de DSM als gezaghebbend instrument. Welke en hoeveel signalen zijn er nodig om te komen tot een specifieke classificatie? “(…) ik snap het nu, ik heb buikpijn, dat is de verklaring van de pijn in mijn buik”. Van een diagnose mag je meer verwachten, daarin zijn niet alleen de verschijnselen verwoord, maar ook een uitgebreide beschrijving van oorzaak en context. Een label is in dit verband eigenlijk een classificatie, niet meer dan een etiket met een lading die als positief maar net zo makkelijk ook als negatief kan worden ervaren. Inmiddels heeft de DSM5 met de formele titel: Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen er wel voor gezorgd dat een diagnose vaak niet meer is dan het opsommen van klachten en symptomen. “Het hele idee dat je de complexiteit van allerlei factoren beschrijft die een rol hebben gespeeld bij de psychische ontregeling is een beetje verdwenen”, aldus Floortje Scheepers, hoogleraar ‘innovatie in de ggz’ van het UMC Utrecht.
Inflatie
Maar het gaat in Gelukkig gelabeld natuurlijk niet alleen over begrippen maar vooral ook over wat een label met je doet, het verschijnsel dat steeds meer mensen een label krijgen en de inflatie die bij sommige labels plaats vindt.
Duidelijk wordt in dit boek dat ervaringsdeskundigen classificaties zeker in een aantal gevallen anders ervaren dan deskundigen. Een label kan gerust stellen, bevestigen, verklaren. De deskundigen zijn voorzichtiger in het positief ervaren van een label.
Zelfbegrip
“Omdat een label gaat beïnvloeden hoe je jezelf ziet, omdat het niet altijd het juiste labels is, omdat een label een bepaalde houdbaarheid heeft, maar het verhaal in je hoofd daarover niet, en dat kun je je hele leven meedragen, en het kan ook nog een stigmatiserend zijn. Echt zelfbegrip komt niet van het label dat je gebruikt, maar van de achtergrond begrijpen van de dingen die je lastig vindt in het leven”, zegt schrijver en psycholoog Thijs Launspach.
Door de opzet die Milou Deelen heeft gekozen, krijg je zeker een goed zicht op het brede palet van opvattingen en reflecties over classificaties, diagnoses en labels in de ggz. De blik van de deskundigen komt goed en helder aan bod en je leert een aantal ervaringsdeskundigen persoonlijk kennen, niet in de laatste plaats de schrijfster Milou Deelen zelf. Het zijn eerlijke, open en genuanceerde verhalen. De inzet van een aantal bekende Nederlanders met een label zorgt in dit geval zeker voor meerwaarde!
Milou Deelen - Gelukkig gelabeld, van ADHD tot angststoornis: een zoektocht naar mentale gezondheid
Uitgeverij Spectrum
216 pagina’s
prijs: € 21,99
ISBN 978 90 00 39040 3
-
Lees ook andere recensies van Judith de Roos en Johan Atsma
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
