Meer dan de helft van de werknemers heeft last van mentale klachten op de werkvloer. Zo’n 54 procent heeft zoveel last dat het werk wordt belemmerd. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Werknemers trekken pas aan de bel als hun werk eronder leidt of bij ziekmelding, bij vrouwen speelt angst voor de gevolgen vaker mee. Ook leidinggevenden komen vaak te laat in actie.
Dat blijkt uit de HSK Monitor: Werk en mentale gezondheid 2026. Het onderzoek is uitgevoerd door Highberg in opdracht van HSK onder 1.752 leidinggevenden en 1.710 werkenden in Nederland. De data zijn verzameld via een online vragenlijst in maart 2026. Van de werknemers die klachten ervaren, geeft bijna 8 op de 10 aan dat deze deels of volledig door het werk worden veroorzaakt. Ook leidinggevenden herkennen het probleem: ruim de helft ziet regelmatig signalen van mentale overbelasting binnen hun team zoals vermoeidheid, stress en irritatie.
Bespreken
In sectoren met hoge emotionele belasting, zoals de zorg, het onderwijs en de publieke sector, komen deze signalen het vaakst voor. Vrouwelijke medewerkers melden dit iets vaker: 56 procent zegt mentale klachten te ervaren die het werk belemmeren. Bij mannen is dat 48 procent. Vrouwen met mentale klachten geven vaker aan dat de oorzaak privé-gerelateerd is. Meer dan 40 procent van de werknemers bespreekt mentale klachten helemaal niet op het werk. Belangrijke redenen zijn het gevoel dat er geen ruimte is om hierover te praten en een gebrek aan vertrouwen dat er iets mee wordt gedaan. Vrouwen noemen twee keer zo vaak als mannen dat zij bang zijn voor negatieve gevolgen – bijvoorbeeld voor hun beoordeling of carrière.
Ziekmelding
Ongeveer de helft van de medewerkers met mentale klachten ervaart ruimte en steun van hun leidinggevenden, en dat uit zich nog minder vaak in daadwerkelijke ondersteuning of advies (44 procent). Een kwart ziet dat signalen van mentale belasting vroegtijdig worden opgepikt door hun leidinggevende. Medewerkers zelf trekken vaak ook pas aan de bel op het werk als hun functioneren al onder druk staat of zelfs pas bij hun ziekmelding. Werknemers geven in het onderzoek duidelijk aan wat volgens hen helpt om verzuim te voorkomen: flexibel kunnen werken, gesprekken met een onafhankelijke professional en ondersteuning door coaches en hulpverleners buiten de organisatie worden het vaakst genoemd.
Ondersteuning
Leidinggevenden noemen een open cultuur met afstand als belangrijkste voorwaarde om eerder of effectiever in te kunnen grijpen. Meer dan een derde voert gesprekken over mentale klachten pas met medewerkers wanneer klachten al zijn verergerd of tot uitval leiden. Leidinggevenden zien zichzelf het vaakst als verantwoordelijk voor preventie, maar voelen zich lang niet altijd goed toegerust om die rol effectief te vervullen. Een aanzienlijk deel heeft te weinig budget en middelen, mist tijd en ruimte en vindt dat dat de organisatie meer zou moeten investeren. “Leidinggevenden willen vaak wel, maar hebben niet altijd de tijd, middelen of ondersteuning om dit goed te doen,” zegt Paul Popelier, operationeel directeur en GZ-psycholoog bij HSK. “Als organisatie moet je het makkelijker maken om eerder in te grijpen. Niet pas bij verzuim, maar juist in het traject daarvoor.”
Overtuigend is hoe breed het belang van mentale gezondheid wordt erkend door medewerkers en leidinggevenden. Ook is de overtuiging groot dat investeren in mentale gezondheid en preventie loont: niet alleen voor het welzijn en het functioneren van teams, maar ook financieel. Ruim tweederde van de leidinggevenden gelooft dat dit uiteindelijk meer oplevert dan het kost.
“Daar zien we een opvallende paradox,” aldus Popelier. “We vinden mentale gezondheid allemaal belangrijk, maar in de praktijk blijft investeren nog achterwege. Daardoor wordt vaak pas ingegrepen als het misgaat. Door klachten eerder bespreekbaar te maken en passende ondersteuning te bieden kunnen we zwaardere problemen, langdurig verzuim en dure behandeltrajecten voorkomen.”
-
Lees ook andere artikelen over psychose
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
