Hoe ga je om met het onbevattelijke? ... Stel, je maakt iets mee dat zo absurd is dat je het met niemand kunt delen. Je gaat aan jezelf twijfelen, zoekt misschien traumaverwerking in geloof, kunst, seks, filosofie of literatuur. Maar niks helpt (dat laatste misschien wel, ik kom hier nog op terug). Je blijft alleen op de wereld. “Alles wat ik meemaakte, las of bekeek, speelde zich af in een wereld waarin niet was gebeurd wat mij was overkomen. Maar het was wel gebeurd, de wetten van de wereld hadden zichzelf overtreden waar ik bij stond, en er was geen weg terug.”
Dat schrijft Rob van Essen in zijn absurdistische roman De grote schoonmaak. De hoofdpersoon, Thomas, is niet alleen. Samen met zijn baas heeft hij gezien wat gebeurde. Dus het is wel degelijk gebeurd, het is geen waan. “Tenzij je ervan uitging dat we een gemeenschappelijke hallucinatie hadden gehad.”
Het speelt zich af in 1980 in een supermarkt in een wederopbouwwijk in Wageningen. Er komt een man promotie doen in een levensgroot pak Brixo schoonmaakmiddel. Aan het eind van de dag scheurt het pak en loopt het helemaal leeg. Er blijkt nooit een mens in te hebben gezeten!
“Ons leven was voorbij”, zegt Thomas. “Opeens bevonden we ons in een ander stadium, niet meer in het leven zelf, maar in een epiloog, waarin we wanhopig op zoek gingen naar een verklaring voor het absurde en onbegrijpelijke wat we hebben meegemaakt.” Ik ga hier niet helemaal uit de doeken doen wat volgt. Ga dat zelf lezen. Het is een heerlijk boek!
Van Essen beschrijft daarin regelmatig een gevoel van losstaan van de realiteit. Is dat paranoia? Is dat psychose? Een andere DSM-kwalificatie? Het gaat steeds slechter met Thomas, maar gaandeweg ontdekt hij twee dingen. Het eerste is de kracht van lotgenoten. Hij wordt herenigd met zijn baas en vindt in Engeland nog meer mensen die zoiets hebben meegemaakt. Het tweede is de kracht van het verhaal. De literatuur, zo je wil. Iemand weet hoe je een oproep kunt doen aan getuigen van iets vergelijkbaars, zonder voor gek te worden verklaard. Door wat je hebt meegemaakt te verpakken als fictie. “Dan zijn we dus personages in een verhaal”, zegt Thomas.
Ik denk dat de ggz zich deze twee lessen ook in de oren mag knopen. Let op lotgenoten en vertel verhalen. Dat zijn de beste manieren om er mee te dealen dat de realiteit soms kan ontsporen.
Leendert Douma | hoofdredacteur
In dit magazine:
LEUKK: een initiatief om samen te leren van data binnen de eetstoorniszorg
De zorg voor mensen met een eetstoornis in Nederland staat voor complexe uitdagingen, maar ook voor grote kansen. Binnen het samenwerkingsproject LEUKK bundelen ggz-instellingen hun krachten om met behulp van data structureel van elkaar te leren en verbeteren.
Vorige week was het Wereld Autisme Dag. Peter van Cappelle komt daar graag nog even op terug. Want vaak is er onbegrip, van beide kanten. Dan is het misschien handig om een autismepas aan te vragen?
Verslaving bij mensen met een LVB: herkennen wat je niet direct ziet
(advertentie)
Een gedicht van Josine Schuilenburg.
IFS voor kinderen en volwassenen
Judith de Roos bespreekt twee ‘IFS-boeken’: Innerlijk Werk(boek) van Denise Matthijssen en het prentenboek Alle delen welkom. Herstellen van trauma en innerlijke harmonie creëren met het Internal Family Systems-model (IFS van Richard Swartz. Ze krijgt hulp van Jules (13 jaar), Zaya (11) en Lyssa (8).
Probleemgedrag is vaak een emotieregulatieprobleem
(advertentie)
De zin van het leven, praktische filosofie in digitale tijden
Is de taal van de filosofie wel dezelfde als de taal van de ggz? Johan Atsma recenseert De zin van het leven, praktische filosofie in digitale tijden van Pascal Chabot.
Aangrijpend ‘Shakespearedrama’ over Gilles de la Tourette
Nog steeds is er meer bewustwording nodig over het Syndroom van Tourette. Leendert Douma recenseert de film I Swear van regisseur Kirk Jones.
Nieuwe boeken door, voor of over de ggz. Dit keer: lessen van overlevers voor meer veerkracht, een fysiologische kijk op stress, compassie voor jezelf, gevolgen van onveilige jeugd, gezelschappelijke psychiatrie en lessen van vogels.
En verder:
Utrecht blijkt succesvol in aanpak onbegrepen gedrag
Gezinsgerichte traumabehandeling versnelt herstel na huiselijk geweld
Rijgeschiktheidskeuring bij autisme definitief afgeschaft
FNV: Onderhandelingen cao ggz beginnen teleurstellend
TOPGGz keurmerk voor eetstoornissen-kliniek
Geen invloed van stress of eenzaamheid op ontwikkelen kanker
Verbeterde zorgstandaard Herstelondersteuning
GGZe en VGZ sluiten meerjarencontract
Nieuwe bestuurder Zorg & Veiligheid bij de Nederlandse ggz
GGZ inGeest opent beweegpad in naastgelegen bos
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
