Veel fictie in deze autobiografische literaire roman levert een boeiende persoonlijke zoektocht op. Johan Atsma recenseert De stilte van mijn vader. Over nabijheid zonder te verdwijnen van Jan Dael.
“De Stilte van mijn vader beweegt zich in de ruimte tussen vader en zoon, waar woorden schaars zijn en betekenis zich verschuilt in blikken, gebaren en het onuitgesprokene. De ik-figuur groeit op in de nabijheid van een vader die kijkt maar niet spreekt, aanwezig is maar zich niet laat kennen. Pas later wordt zichtbaar hoe die stilte zich nestelt in zijn eigen leven – in hoe hij liefheeft, hoe hij blijft, en hoe hij zich verhoudt tot wat hij nooit ontvangen heeft”. Aldus het voorwoord van het boek van Jan Dael.
Als je het boek eenmaal gelezen hebt, wordt het volstrekt duidelijk wat er in het voorwoord staat aangekondigd. Volgens de flaptekst is er sprake van een zoektocht in de vorm van een autobiografische literaire roman. Dat geeft aan dat er sprake is van fictie ten dienste van het autobiografisch verhaal en dat schetst een specifiek licht op de vorm waarin De Stilte van mijn vader is geschreven. Merendeels wordt er in de ik-vorm, vanuit de zoon, een autobiografisch werk geschreven dat een aantal malen wordt afgewisseld met delen uit het geschreven dagboek van de vader. Dat dagboek is ook in de ik-vorm en de vader richt zich tot zijn overleden echtgenote. Hij vertelt haar hoe het hem vergaat.
Die vorm van fictie zorgt ervoor dat alles heel dichtbij komt, je wordt deelgenoot van het volwassen worden van de zoon en je leert de vader kennen van binnenuit. Dat Dael er voor kiest om de vader-zoon relatie op deze manier inhoud en kleur te geven, heeft naar mijn idee veel te maken met zijn beroepsachtergrond als sociotherapeut in de psychiatrie en verslavingszorg.
Aldus kun je dit boek zien als een persoonlijke zoektocht met behulp van het beroepsgereedschap waarmee Dael jaren heeft gewerkt. Er is sprake van een autobiografie dus je mag er vanuit gaan dat deze persoonlijke zoektocht ook daadwerkelijk Dael zelf betreft. De fictie is een vorm van afstand nemen van je eigen persoonlijke verhaal door met een gekleurde socio-therapeutische bril naar jezelf en de vader-zoon relatie te kijken. Het maakt aldus een ongemeen boeiend boek dat je niet snel neerlegt als je eenmaal aan het lezen slaat.
Je leert een beeld te krijgen van nabijheid, contact, binding en de behoefte daaraan en het gevoel dat kan ontstaan als je iets mist.
Zoals Jan Dael in zijn nawoord uitspreekt: “Dit verhaal is niet van iedereen. Het is van mij. Schrijven bleek geen oplossing. Het was eerder een vorm van blijven. Bij wat er was. Bij wat er niet meer is. En bij wat nooit zo geworden is als ik hoopte. Als dit boek iets nalaat, hoop ik dat het dit is: dat nabijheid niet altijd begint bij de ander, en dat blijven soms een daad is, geen vanzelfsprekendheid. Meer hoeft het niet te zijn.”
Uiteindelijk blijkt het niet belangrijk hoe ver de literaire fictie reikt in deze autobiografie. De gekozen vorm geeft op prachtige wijze een persoonlijke zoektocht weer die voor velen herkenbaar zal zijn en die raakt.
-
Jan Dael – De stilte van mijn vader. Over nabijheid zonder te verdwijnen
Uitgeverij Leon van Dorp
104 pagina’s
prijs: € 22,50
ISBN: 978-90-837192-2-1
-
Lees ook andere boekrecensies op GGZ Totaal
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
