Wat is er nieuw? Iedere twee weken brengt GGZ Totaal je op de hoogte van relevante en interessante boeken door, voor of over de ggz.
(Onderstaande teksten zijn van de uitgevers of schrijvers, tenzij anders vermeld.)
Op één kussen? Psychoanalyse en zingeving
Mark Kinet & Piet Verhagen (Red.)
Wat gebeurt er wanneer psychoanalyse en zingeving samen op één kussen gaan zitten? Ontmoeten zij elkaar, spreken zij elkaar tegen of ontdekken zij dat zij al die tijd naar dezelfde menselijke kwetsbaarheid hebben geluisterd?
Sinds Freud wantrouwt de psychoanalyse iedere definitieve betekenis. Toch ontmoeten analytici dagelijks mensen die niet alleen worstelen met angst, verlies of verlangen, maar ook met vragen naar hoop, vrijheid, geloof, liefde en wat een leven de moeite waard maakt.
In dit boek gaan psychoanalyse, filosofie, theologie en geestelijke gezondheidszorg met elkaar in gesprek. De auteurs verkennen de raakvlakken tussen religie, spiritualiteit, existentiële vragen en de klinische praktijk, zonder eenvoudige antwoorden of nieuwe zekerheden aan te bieden.
Op één kussen? laat zien dat psychoanalyse misschien geen zin geeft, maar wel een ruimte opent waarin zin en betekenis kunnen ontstaan.
Mark Kinet is psychiater en psychoanalyticus, en hoofdredacteur van de boekenreeks Psychoanalytisch Actueel. Piet Verhagen is psychiater en theoloog. Hij is vanwege het Kenniscentrum voor levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid (KSGV) bijzonder hoogleraar aan de faculteit Theologie en Religiewetenschappen van de KU Leuven. Met bijdragen van Marc De Kesel, Bennard Doornbos, Gözde Duller, Arthur Hegger, Mark Kinet, Paul Moyaert, Michel Thys, Véronique Vanhixe, Piet Verhagen en Herman Westerink.
Helen Norp
Een waargebeurd verhaal over zingeving, zorg en grenzen in tijden van crisis.
Myra krijgt in haar leven te maken met armoede, geweld, misbruik en verlies. Ze is zich aanvankelijk niet bewust van de impact daarvan, maar ze komt zichzelf keihard tegen wanneer haar zorgtaken wegvallen. Haar leven voelt dan leeg en ze besluit een gezin op te vangen dat de oorlog in Oekraïne ontvlucht is. Onbedoeld confronteert haar dat met haar verleden. Ze reflecteert hierop en schrijft haar gedachten op papier.
Zo neemt Myra de lezer mee in haar reis naar zingeving en de verwerking van haar trauma’s. Daarnaast geeft ze een inkijkje in de situatie van een Oekraïens gezin in Nederland.
Helen Norp (1961) studeerde sociaal-cultureel werk, creatieve therapie en psychosynthese. Ze heeft een eigen praktijk en een B&B. ’Vluchtheuvels in Nederland’ is haar debuut.
Kind aan zet. Professionals en de stem van het kind
Prof.dr. Ido Weijers
In deze bundel over ”de stem van het kind in de knel” staat een vraag centraal: luisteren we werkelijk serieus naar kinderen die zich in een lastige situatie bevinden? In zijn redactionele inleiding schetst Ido Weijers een dubbelbeeld. Enerzijds is er onder professionals de afgelopen jaren meer oog gekomen voor de inbreng van het kind – bij kinder- en familierechters, in de palliatieve zorg, en in technieken om met kinderen te praten over scheiding, mishandeling of trauma. Anderzijds worden we geregeld pijnlijk geconfronteerd met situaties waarin de stem van het kind is genegeerd. Denk aan het drama met het Vlaardingse meisje in 2024 en het recente drama in Stadskanaal. In beide gevallen werden signalen en verhalen van de kinderen nauwelijks gehoord en serieus opgepakt. Weijers wijst onder meer op een recente casus waarin een rechter in kort geding kinderen zonder hen te horen bij hun moeder weghaalt en naar rapporten over misstanden in de jeugdzorg (Jeugddorp De Glind, Hoenderloo).
Belang versus stem. Het kernspanningsveld is de verhouding tussen artikel 12 IVRK (de autonomie/mening van het kind) en artikel 3 IVRK (het belang van het kind). In abstracto versterken die elkaar, maar in concrete gevallen – met name bij uithuisplaatsing – kunnen ze stevig botsen. Terecht wijzen professionals er vaak op dat kinderen niet altijd kunnen verwoorden wat goed voor hen is (en onder druk van ouders kunnen staan). Daartegenover stellen met name ervaringsdeskundigen dat je geen beslissing mag nemen tegen de uitdrukkelijke wens van het kind in. Net als in de bijdragen van verschillende andere auteurs aan deze bundel stelt Weijers in de inleiding, dat de stem van het kind altijd serieus moet worden genomen en expliciet moet worden meegewogen, ook al wordt die niet volledig gevolgd. De oplossing ligt in shared decisionmaking tussen kind, ouders en professionals – samen zoeken naar (tussen)oplossingen en vooral: in gesprek blijven met het kind.
Afbakening en kader. Het boek gaat niet over politieke participatie of inspraakmodellen, maar uitsluitend over situaties waarin kinderen rechtstreeks in de knel raken. Weijers wijst naar het veel gebruikte Lundy-model (ruimte, stem, gehoor, invloed) en voegt daar twee criteria aan toe: samen met het kind naar oplossingen zoeken (5) en met het kind in gesprek blijven (6).
Structurele problemen. Hij plaatst dit alles tegen de achtergrond van de huidige situatie in de jeugdzorg, die kampt met versnippering, decentralisatie, marktwerking, lange wachttijden en verdringing van specialistische zorg. Continuïteit en ”in gesprek blijven” zijn daardoor steeds moeilijker. De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (2026) biedt mogelijk een lichtpunt.
De tien hoofdstukken:
1. Feiner – Vergelijking van het horen van minderjarigen in jeugdstrafrecht, civiel jeugdrecht en WvGGZ; pleidooi voor de ”rijdende kinderrechter”.
2. Huijer – De positie van het kind in de jeugdbescherming (ruim 30.000 maatregelen, ~4.000 uithuisplaatsingen per jaar); een ”estafettemodel” waarin een professional ontbreekt die het kind volledig begeleidt bij zijn stem.
3. Van der Valk e.a. – De stem van het kind in scheidings- en omgangszaken (~80.000 kinderen per jaar); kindgesprekken worden positief gewaardeerd maar verlopen niet consistent; behoefte aan richtlijnen en trainingen.
4. Rap - Hoewel IND-medewerkers enige training krijgen in het horen van kinderen blijken vluchtelingenkinderen veel moeite te hebben met het gesprek met deze medewerkers over hun asielmotieven.
5. Weijers - Praten met kinderen in de knel – Het belang van richtlijnen en trainingen voor pedagogisch verantwoord gesprek.
6. De Jonge – ”Als praten niet lukt”: kinderen met situationeel (selectief) mutisme, voortkomend uit angst; praktische tips.
7. Sombroek van Doorm – De stem van het kind in de palliatieve zorg (5.000–7.000 kinderen); ondanks goede oriëntatie blijft feitelijke participatie beperkt; casus David (2017).
8. Van der Gaag – Hulp bij sterven bij jonge mensen met psychische aandoeningen onder de WTL; vroegtijdig serieus nemen van de doodswens helpt, mits met empathie en shared decisionmaking.
9. Leenhouwers – Seksualiteit: het consentmodel en de Wet seksuele misdrijven (2024) bieden amper ruimte voor de stem van de minderjarige; strafvervolging is mogelijk tegen de wens van de jongere in.
10. Weijers - De afwezige stem in de influencer-industrie – Kinderen worden ingezet in reclamevideo’s van hun ouders zonder regelgeving, zonder oog voor hun belang of stem; pleidooi voor inschakeling van een bijzondere curator.
Rode draad: door alle uiteenlopende onderwerpen heen keert telkens dezelfde vraag terug – hoe en in hoeverre komt de stem van het kind werkelijk aan bod?
Erkenning na onrecht. Een fundamentele behoefte van slachtoffers en nabestaanden
Redactie Jos de Keijser
Waarom blijven slachtoffers en nabestaanden procederen, boos, verdrietig of wantrouwend, zelfs nadat schadevergoedingen zijn uitgekeerd, excuses zijn aangeboden of rechtszaken zijn afgerond? Volgens emeritus-hoogleraar psychologie Jos de Keijser ontbreekt vaak precies datgene waar slachtoffers het meest naar verlangen: erkenning.
In het boek Erkenning na onrecht. Een fundamentele behoefte van slachtoffers en nabestaanden laten wetenschappers, juristen, hulpverleners, lotgenoten en slachtofferdeskundigen zien wat er gebeurt wanneer erkenning uitblijft en waarom tegemoet komen aan deze behoefte zo essentieel is voor herstel.
”Wie geen erkenning krijgt, blijft vaak zoeken naar gehoord en gezien worden. Daardoor duren conflicten langer, blijven procedures voortbestaan en komt herstel onvoldoende op gang. Juist het uitblijven van erkenning blijkt een belangrijke verklaring voor waarom slachtoffers en nabestaanden jarenlang met de gevolgen van onrecht blijven worstelen.”
Het ontbreken van erkenning kan grote gevolgen hebben. Slachtoffers blijven boos, verdrietig of wantrouwend, terwijl herstel uitblijft. Juist daarom is het onderwerp actueler dan ooit. Van de toeslagenaffaire tot femicide en seksueel geweld: steeds opnieuw klinkt dezelfde behoefte. Niet aan meer procedures of compensatie, maar aan erkenning.
Onder redactie van Jos de Keijser brengen gezaghebbende stemmen uit slachtofferzorg, psychologie en recht hun kennis samen. Tot de auteurs behoren onder anderen Iva Bicanic, Richard Korver, vertegenwoordigers van Slachtofferhulp Nederland, deskundigen van het Openbaar Ministerie en Saskia Belleman, die het nawoord schreef.
Aan de hand van actuele thema’s als spreekrecht, schadevergoeding en aangiftebeleid laten zij zien waarom erkenning zo belangrijk is en welke gevolgen dat heeft voor slachtoffers en nabestaanden, én hoe het beter kan. Het boek biedt concrete handvatten voor verbetering. De centrale boodschap is even eenvoudig als urgent: luister, probeer te begrijpen wat de gebeurtenis voor de ander betekent en laat dat ook blijken. Juristen worden aangemoedigd om meer rekening te houden met de emotionele toestand van slachtoffers en nabestaanden.
Alle betrokkenen werken belangeloos mee aan het boek. De opbrengsten komen ten goede aan het Fonds Slachtofferhulp. Jos de Keijser is emeritus-hoogleraar psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij deed als hoofdonderzoeker onderzoek naar de psychische gezondheid van nabestaanden van moord en MH17 en is gespecialiseerd in complexe rouw na moord, suïcide en vermissing.
Esther Verhoek
Unieke zelfmanagement, leefstijl en preventie toolkit ter ondersteuning bij stress, depressie, bipolariteit, angst of slaapproblemen. 86 kaarten met tips, leefstijl adviezen en oefeningen leren je de regie te pakken over je leven. Hóe en met wát je in balans komt en blijft. Doorleefde ervaringskennis, voortgekomen uit een zoektocht naar duurzaam herstel.
Voor iedereen die verlangt naar mentale veerkracht, iemand bijstaat of behandelt. Ook ideaal bij medicatie afbouw, als wachttijd verzachter en voor naasten en zorgprofessionals.
Tips en leefstijl adviezen als support voor stress, depressie, bipolariteit, angst en slaap.
De Weer LEVEN Kit is gebaseerd op een jarenlange ervaring met mentale problemen en herstel. Hij leert je de regie te pakken over je eigen leven. Heel simpel hóe en met wát je de balans terughaalt ook als je aan het wankelen gaat of er middenin zit.
- Simpele start instructie
- 18 krachtige basiskaarten.
- 86 kaarten met her en der Audio/Video’s via QR-codes.
- Unieke combinatie van reguliere Westerse en Oosterse kennis (voeding, ademwerk, meditatie, yoga)
- incl. Preventie cq signaleringsplan
- Ook voor Naasten
- Eenvoudig in gebruik door gekleurde kaarten
- Handzaam klein blikje (10,7 x 7,3 x 2,8 cm).
- Uitgebreid gereviewd door: huisarts, psycholoog, psychiater, arboarts, apotheker, POH-er, SPV-er en uiteraard cliënten.
- Genomineerd voor de Willem Nolenprijs 2025
Zeker ook voor zorgprofessionals, GGZ instellingen en herstelcentra. Want hoeveel tijd kun je een cliënt geven in de week? En wat doen je cliënten thuis of tijdens de wachttijd?
De voordelen van de Weer LEVEN Kit:
- Zelf de regie met de Kit als kompas voor thuis.
- Eerste hulp voor in de wachttijd.
- Ondersteunend bij behandelingen en medicatie.
- Backup bij begeleide afbouw van medicatie.
- Inzetbaar als preventietool.
- Ook voor Naasten met houvast + eigen tips.
- Waardevolle en creatieve tool voor herstel trainingen en behandelsessies.
- Unieke zelfhulpkit voor MENTALE VEERKRACHT, WEERBAARHEID en BALANS.
ACTief werken aan veerkracht in 40 oefeningen. Acceptance and Commitment Training in het onderwijs
Imke De Graaf-van Rooij
In een tijd van prestatiedruk, keuzestress, motivatieverlies en mentale onrust zoeken steeds meer jongeren én onderwijsprofessionals naar houvast. Dit praktische handboek laat zien hoe Acceptance and Commitment Training (ACT) kan bijdragen aan meer veerkracht, rust en richting in het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs.
ACTief werken aan veerkracht in 40 oefeningen biedt een heldere introductie op de maatschappelijke context waarin jongeren vandaag de dag opgroeien, en schetst waarom juist nu behoefte is aan nieuwe vormen van begeleiding. Het hart van het boek bestaat uit een toolkit van 40 toegankelijke ACT-oefeningen, direct toepasbaar in mentorlessen of coachingsgesprekken. In het laatste deel vind je uitgewerkte voorbeelden van lessenseries en toepassingen voor verschillende doelgroepen en thema’s.
Voor docenten, mentoren, SLB’ers, ondersteuningscoördinatoren en iedereen die met jongeren werkt en hen wil helpen stevig(er) in hun schoenen te staan — zonder therapeut te hoeven zijn.
Imke De Graaf-van Rooij is docent, trainer en ACT-therapeut. Sinds 1998 werkt zij op een
grote scholengemeenschap als docent Engels en CKV, waar zij naast het lesgeven ook actief
is in de leerlingbegeleiding. Ze was jarenlang mentor, vertrouwenspersoon, gaf trainingen in
mindfulness en motivatie, en begeleidde hoogbegaafde leerlingen. In 2015 startte zij haar eigen praktijk als zelfstandig therapeut, waarin zij zich gaandeweg steeds meer specialiseerde in Acceptance and Commitment Therapy (ACT). De combinatie van haar werk in het onderwijs en haar ervaring in de therapiepraktijk leidde tot een duidelijke missie: preventieve aandacht voor mentale veerkracht en ondersteunende vaardigheden als vast onderdeel van het onderwijs.
Sinds 2020 richt zij zich op het ‘vertalen’ van ACT-inzichten en -technieken naar praktische,
direct toepasbare oefeningen voor de onderwijspraktijk. Met veel enthousiasme traint zij
onderwijsprofessionals in hoe zij ACT kunnen inzetten in de klas, in mentorlessen en in
coaching.
-
Wil jij met jouw boek in deze rubriek? Stuur ons een mail: info@ggztotaal.nl.
-
Lees hier eerdere afleveringen van de bibliotheek
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
