De kogel is door de kerk. Stichting Recht op ggz heeft de Nederlandse Staat aansprakelijk gesteld voor de te lange wachtlijsten in de ggz. De dagvaarding is ingediend op 7 april. Daarmee is de civiele procedure gestart, een unicum in de Nederlandse geschiedenis.
Stichting Recht op ggz wordt bijgestaan door advocaat Jan-Koen Sluijs. Het is nog niet duidelijk wanneer hij tegenover de landsadvocaat in de rechtszaal zal staan. De staat krijgt officieel drie maanden de tijd om schriftelijk te reageren. Maar Sluijs verwacht niet dat er voor eind september een weerwoord komt. Daarna zal het nog drie tot vier maanden duren tot de partijen op zitting worden gehoord.
Grondwet
De rechtszaak tegen de Staat is een initiatief van psychiater Manon Kleijweg, bestuurslid van de stichting Recht op ggz. De zaak is al meer dan twee jaar in voorbereiding. Kern is de structurele overschrijding van de Treeknormen. Dat is in strijd met het recht op gezondheid en zelfs het recht op leven, zoals staan omschreven in de Grondwet en in internationale verdragen. De staat is hiervoor verantwoordelijk, omdat die in 2006 het financieringsstelsel heeft ingevoerd. Tegen het advies van vooraanstaande zorgeconomen in. Die stelden dat zorg voor ernstig psychiatrische patiënten zich niet leent voor marktwerking. Hun lijden is te grillig en onvoorspelbaar.
Verplichting
Dus nu vraagt de stichting aan de rechter om vaststelling dat de staat onrechtmatig handelt en vervolgens een verplichting om maatregelen te nemen, zo is te lezen in de dagvaarding. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars blijven in de dagvaarding buiten schot. Zij hebben weliswaar hun zorgplicht, maar dat zij onderling moeten concurreren is bij wet bepaald.
Rondgang
Stichting Recht op ggz wil dat financiering van de zorg straks direct van het ministerie van VWS komt. De gang naar de rechter is daarbij het uiterste middel. Jarenlang is er gelobbyd bij de politiek en er is een rondgang geweest langs zorgverzekeraars, aanbieders, koepelorganisaties en toezichthouders. Iedereen werkt keurig volgens de regels, maar niemand kan een doorbraak forceren. Zo kwam de stichting uiteindelijk bij de staat terecht.
Treeknorm
Het is lastig om precies vast te stellen hoeveel patiënten hoelang op een wachtlijst staan. De dagvaarding telt dan ook bijna honderd pagina’s vol cijfers. Duidelijk wordt wel dat het aantal mensen dat langer wacht dan de Treeknorm van veertien weken tussen 2009 en 2024 is verdrievoudigd. Volgens cijfers van de NZa overstijgen ongeveer 62.000 zogenaamde ‘wachtplekken’ de Treeknorm. Na correctie met dubbele inschrijvingen komt dat neer op ongeveer 56.000 patiënten.
EPA
Het zijn de patiënten met ernstig psychiatrische aandoeningen (EPA) die het langst moeten wachten. De wachttijden kunnen oplopen tot enkele jaren. Soms kunnen ze helemaal geen passende hulp krijgen. De gevolgen zijn groot, zo betoogt de stichting Recht op ggz. Mensen verliezen hun werk, komen financieel in de problemen of raken hun woning kwijt. Volgens onderzoek van 113 Zelfmoordpreventie overlijdt er dagelijks iemand op de wachtlijst door zelfdoding.
IBO
Stichting Red de ggz baseert haar dagvaarding ook op het IBO (Interdepartementaal Beleidsonderzoek) van afgelopen najaar. Daarin schatten topambtenaren dat de gevolgen van het huidige ggz-systeem de staat tussen de 17 en 51 miljard euro kosten. Ook zij achten een stelselwijziging noodzakelijk.
Lees ook andere artikelen over wachttijden
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
