Sara overleed op 17-jarige leeftijd aan zelfdoding, haar psychisch lijden was te groot voor een opening naar herstel. Dit groot verdriet heeft ook iets glansrijks voortgebracht: de stichting Saarisnietgek, met als doel de mentale gezondheid bij kinderen van 10 tot en met 12 jaar makkelijk bespreekbaar te maken. ”Het gaat om herkenning en erkenning, weten dat je anders mag zijn.”
Wesley houdt niet van voetbal en toch draagt hij in groep 8 een shirt van FC Barcelona. In een interview met mij spreekt hij hierover. “Alle jongens uit mijn klas zitten op voetbal en ik wil graag bij hen horen. Ik speel zelf piano en hou van klassieke muziek, maar ben bang dat de jongens dat niet cool genoeg vinden.”
Er is nu veel aandacht voor de mentale gezondheid van jongeren, de gehoopte afname na de coronaperiode is niet gekomen. Mentale klachten nemen toe naarmate de jongere ouder wordt, zodat op de middelbare school klachten als eenzaamheid, somberheid en ook suïcidale gedachten voorkomen. Wat vaak nog onderbelicht blijft is dat de voorlopers van deze klachten zich soms al op de basisschoolleeftijd sluimerend aandienen. Niet zozeer in klachten, dan wel gevoelens of gedachten.
Stapelen, stapelen, stapelen
Het verhaal van Wesley staat niet op zichzelf. Zo tegen het tiende jaar begint bij kinderen de sociale vergelijking en wordt hun wereld groter. Ook door sociale media. Kinderen willen bij een groep horen en niet opvallen door anders te zijn. De grootste stressbron voor kinderen van 10 tot en met 12 jaar is ‘de mening van de ander’. Niet raar dus dat ze de neiging hebben hun gedachten of gevoelens voor zichzelf te houden, bang voor afwijzing. En van al die gedachten en gevoelens maar stapelen, stapelen, stapelen en niet delen, kan ellende komen.
Somberheid en suïcidaliteit
Dat heb ik zelf aan den lijve ervaren met onze dochter Sara. Zij kreeg mentale klachten op haar veertiende jaar en na opschaling van huisarts, naar POH tot eerstelijns psycholoog, kwam het uiteindelijk tot een crisisopname bij de ggz. Daarna volgde een langdurige opname met medicatie en behandeling.
In feite is ze pas vanaf haar vijftiende levensjaar echt gaan delen over haar diepste gevoelens, met hulpverleners, over haar somberheid en suïcidaliteit. Ondanks de uiterste inspanningen van haarzelf, de behandelaars bij de ggz en haar vrienden en ons als ouders, was het tij bij haar niet te keren. Ze overleed op 17-jarige leeftijd aan zelfdoding, haar psychisch lijden was te groot voor een opening naar herstel.
Delen
Dit groot verdriet heeft ook iets glansrijks voortgebracht. Sara was bij leven bezig met een ‘mental health project’ voor jongeren, want zoals ze vertelde: “Mam, ik had eerder moeten praten. Ik weet nu dat het wel degelijk helpend kan zijn. Eigenlijk had ik zelf op de basisschool last van bepaalde gevoelens maar ik durfde ze niet te delen. Ik huilde altijd toch al zo veel.” In haar project wilde ze jongeren duidelijk maken dat het oké is wat je voelt, maar dat delen van belang is.
Magazine
Vijf jaar na de dood van Sara heb ik met anderen haar idee omarmd en de anbi-stichting Saarisnietgek opgericht, met als doel: de mentale gezondheid bij kinderen van 10 tot en met 12 jaar makkelijk bespreekbaar maken. Dat we juist op deze leeftijd zitten moge duidelijk zijn: preventief werken, zorgen dat alle kinderen van die leeftijd kennis meekrijgen over emoties.
De stichting doet dat door het praktisch en eenmalig magazine dat ze hebben gemaakt, met daarin elf thema’s waarin kinderen zich herkennen: angst, boosheid, verdriet, geluk, vriendschap en respect, verlies, zelfzorg, hoogsensitiviteit, omgaan met teleurstelling, stress en zelfvertrouwen/oké zijn met jezelf. Elk thema bevat ervaringen van leeftijdgenoten, informatie, tips hoe je ermee kunt omgaan, puzzels en opdrachten en verdiepende filmpjes. De beschermende factoren voor mentaal welbevinden zijn in het magazine verwerkt. Kortom, een eigentijdse offline glossy voor kinderen van die leeftijd, dat laagdrempelig en flexibel inzetbaar is.
Ervaringen van leeftijdsgenoten
Ik denk dat we veel kunnen doen aan de voorkant, door emoties ‘normaal’ te maken en erover te praten, te werken aan preventie. Juist de iets jongere kinderen rond de tien tot twaalf jaar moeten we al leren over emoties, hoe ze ermee kunnen omgaan en vooral: dat ze bij het leven horen. Als we onze kinderen leren dat het normaal is over emoties te praten, moedigen we ze ook aan steun te zoeken bij zwaardere onderwerpen, waardoor eerder signaleren mogelijk is.
Het magazine vindt haar weg naar basisscholen groep 7 en 8, maar ook naar jeugdprofessionals en ouders. Niet elk kind is een vlotte prater en ook dat is oké. Kinderen leren ook van ervaringen van leeftijdsgenoten: ik ben niet alleen, een ander kan het ook zo voelen. Daarom is het magazine ook inzetbaar bij groepsbegeleiding van kinderen.
Ik ben heel trots dat Sara onze inspirator is voor Saarisnietgek en dat we al 15.000 kinderen bereikt hebben. Het gaat om herkenning en erkenning, weten dat je anders mag zijn!
Elk kind verdient het gezien en gehoord te worden.
-
Elsbeth Kuysters is moeder, psycholoog, schrijver en medeoprichter van stichting Saarisnietgek.
-
www.elsbethkuysters.nl (aanrader: haar boek Moederhart vol rouw en liefde met daarin een schets van een gevoelige jongere)
----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou!
GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
