De zorg voor mensen met een eetstoornis in Nederland staat voor complexe uitdagingen, maar ook voor grote kansen. Binnen het samenwerkingsproject LEUKK bundelen ggz-instellingen hun krachten om met behulp van data structureel van elkaar te leren en verbeteren. Door cijfers te verzamelen, te vertalen naar inzicht, dialoog en actie, groeit LEUKK uit tot een krachtige beweging die bijdraagt aan transparantere en effectievere zorg.
De eetstoorniszorg in Nederland staat onder druk. Wachttijden zijn lang, de vraag naar zorg blijft hoog, en instellingen zoeken naar manieren om de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg te verbeteren. Terwijl instellingen over een schat aan waardevolle data beschikken, blijven deze data vaak binnen de muren van de organisatie. Juist daar ligt de kracht van LEUKK.
LEUKK staat voor ‘Leren en Uitwisselen van Kennis binnen K-EET’ (Ketenaanpak EEtstoornissen bij kinderen en jongeren). LEUKK is een lerend netwerk dat instellingen in de eetstoorniszorg ondersteunt bij het leren van hun eigen en elkaars gegevens. Instellingen leveren op een gestandaardiseerde en veilige manier data aan, die vervolgens worden vertaald naar begrijpelijke feedbackrapportages. Daardoor geeft LEUKK structureel inzicht in kerncijfers van deelnemende instellingen. Denk hierbij aan wachttijden, behandelduur, diagnostische informatie of behandeluitkomsten.
Door data naast elkaar te leggen ontstaat dialoog en context: waar sta je als instelling, hoe ontwikkel je je over tijd, en wat kunnen wij van andere werkwijzen leren? Deze inzichten vormen een krachtig startpunt voor gerichte verbeteracties en versterkende samenwerking tussen instellingen. Door die inzichten te bespreken, leren instellingen gezamenlijk hoe ze hun zorg kunnen optimaliseren.
Instellingen die deelnemen aan LEUKK laten zien dat ze transparantie en kwaliteit hoog in het vaandel hebben staan. Door verder te kijken dan de eigen organisatie en actief kennis te delen, dragen ze bij aan een landelijke beweging richting meer inzicht, samenwerking en resultaatgericht werken in de eetstoorniszorg.
Wat is er tot nu toe bereikt?
Sinds de start in 2021 is LEUKK uitgegroeid tot een stevig samenwerkingsverband waarin inmiddels negen ggz-instellingen deelnemen (Accare, Rigtering, Eetstoornissen Ursula - GGZ Rivierduinen, Cuidate, Eetstoornissen Rintveld - Altrecht, Karakter, GGZ Oostbrabant, Youz, GGNet Amarum). Er is een duidelijke en veilige infrastructuur opgezet voor data-aanlevering, en de jaarlijkse feedbackrondes zijn uitgegroeid tot vaste momenten van reflectie en kennisdeling. Tijdens de gezamenlijke bijeenkomsten bespreken instellingen de resultaten en vertalen deze naar concrete verbeteracties. Enkele voorbeelden van behaalde resultaten:
- Betere vergelijkbaarheid van data: instellingen werken met dezelfde definities en indicatoren, waardoor analyses betrouwbaarder en bruikbaarder zijn geworden.
- Kennis over werkwijzen betreffend wachttijden: Het bespreken van verschillen in wachttijden opent de dialoog over de maatregelen die verschillende instellingen hebben genomen om wachttijden te verminderen.
- Uniforme diagnostiek en monitoring: Instellingen hebben besloten dezelfde diagnostische interviews (EDE) en vragenlijsten (EDEQ) in elke instelling te implementeren om dichter bij het doel van uniforme eetstoornisdiagnostiek te kunnen komen.
LEUKK laat zien dat veilige data-uitwisseling binnen de eetstoorniszorg niet alleen haalbaar is, maar ook vertrouwen en samenwerking bevordert. Wat begon als een initiatief binnen K-EET is uitgegroeid tot een lerend netwerk waarin kennisdeling vanzelfsprekend is geworden.
De toekomst: naar een lerende, landelijke beweging
De komende jaren wil LEUKK verder bouwen op het fundament dat nu is gelegd. De nadruk ligt op het versterken van de lerende zorgcultuur binnen en tussen instellingen, en op het borgen van LEUKK als structureel onderdeel van kwaliteitsbeleid. Meest belangrijk is dat binnen LEUKK continu gewerkt wordt aan de doorontwikkeling van het duurzaam datafeedbacksysteem waarin dataverzameling, analyse en feedback cyclisch en efficiënt verlopen. Zo blijft LEUKK instellingen voorzien van relevante inzichten die aansluiten bij actuele thema’s, zoals wachttijdreductie, behandelresultaten en patiënttevredenheid.
Een belangrijke ambitie is het uitbreiden van de samenwerking naar de gehele zorgketen rondom eetstoornissen – van huisartsen en diëtisten tot ziekenhuizen en GGZ-praktijken. Deze verbreding maakt het mogelijk om de zorg voor cliënten over de hele linie inzichtelijk te maken. Wanneer meer partijen deelnemen, ontstaat een vollediger beeld van de Nederlandse eetstoorniszorg: waar de knelpunten liggen, welke interventies werken, en waar verbeterpotentieel zit. Met die landelijke dekking kan LEUKK waardevolle informatie genereren over trends, prevalenties en behandeluitkomsten.
-
Samen kijken naar uitkomsten
Dr. Joyce Maas is Psycholoog en Senior Onderzoeker bij het Expertisecentrum Eetstoornissen van GGZ Oost Brabant. Het centrum is gespecialiseerd in het behandelen van cliënten met complexe eetstoornisproblematiek en heeft een sterk focus op onderzoek, innovatie, en het bieden van evidence-based zorg.
Wat heeft deelname aan LEUKK je gebracht in je dagelijks werk?
Joyce: “Het bespreken van de data helpt ons beter te begrijpen welke processtappen goed lopen en waar we nog verder kunnen aanscherpen, bijvoorbeeld binnen de diagnostiek en intake. Door de deelname aan LEUKK wordt het normaler om naar data te kijken, elkaar vragen te stellen, en te leren. Daardoor voelt het alsof je meer grip hebt op de kwaliteit van je werk en geeft het duidelijke kaders voor verbetering. Je ziet op een transparante manier wat je goed doet en hoe je je daar aan kan vasthouden. Ook de gesprekken met andere instellingen over bijvoorbeeld het stroomlijnen van intake procedures of tips voor diagnostiek geven heel duidelijke aansturingspunten.
LEUKK laat ook zien dat je alleen door complete verslaglegging betrouwbare data kunt laten zien. Dat geeft behandelaren meer motivatie om dingen goed in te vullen. In de gesprekken binnen de LEUKK groep hadden we het over hoe je cliënten kunt motiveren om ROM vragenlijsten in te vullen, en dat het daarbij behulpzaam is bij evaluaties de resultaten van de vragenlijsten te bespreken. Op die manier raken zowel cliënten als behandelaren meer gemotiveerd. Daardoor creëer je een van zichzelf stimulerend proces, omdat je merkt dat het heel leuk is om samen te kijken naar die uitkomsten.”
Kan je een voorbeeld noemen van een inzicht dat tot een verandering heeft geleid?
Joyce: “Door LEUKK kregen wij en andere instellingen nieuwe ideeën om intakeprocedure nog efficiënter te maken. Door hierover data gezamenlijk te bespreken, ga je kijken hoe je processen verder kan optimaliseren en kleine veranderingen kunt aanbrengen. Je bent dan bijvoorbeeld extra alert op het eerder inplannen van een adviesgesprek, zodat de doorlooptijd net wat sneller gaat. Het gaat dan vooral ook over kleine veranderingen om de molen wat efficiënter te laten draaien.”
Hoe helpt LEUKK je om kwaliteit beter bespreekbaar te maken binnen het team?
Joyce: “Ik denk dat de kracht van LEUKK niet in de cijfers per se maar juist in de gezamenlijke interpretatie van de cijfers zit. De feedback bijeenkomsten vind ik daar in echt essentieel, want die gegevens krijgen pas betekenis als je ze samen bekijkt. De input van de bijeenkomsten en de feedbackrapportages helpen bij de terugkoppeling binnen het eigen team. Je kan niet alleen zien waar je zelf als instelling staat, maar ook ten opzichte van andere instellingen. Dat geef juist een nieuwsgierige impuls en het team wil dan ook echt meteen meedenken: wat kunnen we nog meer van elkaar leren? Waar kunnen we nog verbeteren? Wat werkt ergens anders beter en wat kunnen wij daarvan nog meenemen? Door de grafieken die je dan kunt delen, raken mensen enthousiast om beter te worden.
Het is waardevol om met LEUKK mee te doen en het kost niet veel tijd. Het is niet dat je denkt van ‘weer een taak erbij’, maar het geeft juist motivatie, energie, en inzichten. Dat merk je ook altijd tijdens die feedbackbijeenkomsten, iedereen gaat er altijd toch met meer energie naar huis. Ik ben heel blij dat we een deel van LEUKK uit mogen maken.”
-
Inspiratie van elkaar
Esther Rigtering is GZ-psycholoog, Kinder- & Jeugdpsycholoog NIP, Orthopedagoog en directeur van Rigtering. Rigtering is een praktijk voor kinder- en jeugdpsychologie en bestaat uit een team van circa 25 behandelaren. Jaarlijks behandelen zij ongeveer vijftig kinderen en jongeren met eetstoornisproblematiek. Vanuit hun sterke praktijkgerichtheid en hun visie op vroegtijdige en toegankelijke zorg besloot Rigtering deel te nemen aan LEUKK.
Hoe ervaar je het proces van dataverzameling en terugkoppeling binnen LEUKK?
Esther: “Voor ons was deelname aan LEUKK in eerste instantie best spannend. Omdat we geen grote, gespecialiseerde GGZ-instelling zijn, voelt het soms alsof je in een wereld zit die niet helemaal de jouwe is. In gesprekken met onderzoekers of data-analisten kan ik me soms wat geïntimideerd voelen, omdat zij veel technischer praten. Dat is een zoektocht van hoe spreken we dezelfde taal, zonder elkaar te diskwalificeren of onzeker te maken. Juist hierbij ervaar ik de begeleiding binnen LEUKK als prettig. Ik heb nooit het gevoel dat ik ‘tekortschiet’ of dat er vanuit cijfers wordt geoordeeld. Er is vooral ruimte om te leren en om vragen te stellen, ieder vanuit zijn eigen expertise.
Wat ik het meest waardevol vind, is dat de data binnen LEUKK niet losstaat van de praktijk. Ik ben zelf een praktijkmens, ik werk met kinderen en gezinnen in de behandelkamer. Juist het gesprek over wat de cijfers betekenen voor de zorg, voor wachttijden en voor samenwerking, maakt het relevant en motiverend. Steeds teruggaan naar de vraag ‘wat betekent dit voor het kind en het gezin?’ helpt ook bij de terugkoppeling binnen de eigen organisatie. Deelname aan LEUKK vraagt commitment. Als je meedoet, moet je de resultaten serieus nemen, ze bespreken in je team en ze vertalen naar de praktijk.”
Welke kansen zie je om LEUKK in de toekomst nog beter te benutten?
Esther: “Voor mij ligt de grootste kracht van LEUKK in de samenwerking en de inspiratie tussen instellingen. Wij werken kleinschalig, dicht bij de cliënt, met vaak korte wachttijden. Grotere instellingen werken anders dan wij, en toch kunnen we enorm van elkaar leren. Zo heeft LEUKK bijvoorbeeld nieuwe inzichten opgeleverd wat betreft diagnostiek en wachttijdoverbrugging. Dat zijn concrete verbeteringen die direct uit de samenwerking voortkomen. LEUKK helpt om ‘ivoren torens’ af te breken. Gespecialiseerde instellingen kunnen van buitenaf onbereikbaar of ondoorzichtig voelen. Door elkaar te ontmoeten, te spreken en samen naar data te kijken, ontstaat begrip voor elkaars werkwijzen en dilemma’s. Ik begrijp nu veel beter waarom bepaalde keuzes worden gemaakt en zie dat de intentie overal dezelfde is: het kind zo goed mogelijk helpen, liefst in de eigen omgeving. Dat maakt samenwerken en verwijzen effectiever en menselijker.
Een belangrijke kans voor de toekomst zie ik in het verder inzichtelijk maken van de ketenzorg. Waar gaan kinderen heen? Hoe lang verblijven zij op welke plek? Hoe verloopt op- en afschaling tussen instellingen? Data hierover zouden echt grensverleggend zijn, juist voor deze kwetsbare doelgroep. Het helpt ons om beter te begrijpen welke zorg waar het meest passend is en om dit ook helder uit te leggen aan kinderen en ouders.”
Wat zou je andere instellingen willen meegeven die overwegen om deel te nemen?
Esther: “Ik zou vooral willen zeggen: doe het. LEUKK maakt het contact tussen instellingen laagdrempeliger en versterkt samenwerkingen en verwijzingen. Het vergroot je kennis van het zorglandschap rondom eetstoornissen in Nederland enorm, en dat werkt inspirerend. Wat betreft dataverzameling dachten we aanvankelijk ‘kunnen wij dit wel?’, maar het blijkt minder ingewikkeld dan verwacht. Je hebt geen complex datasysteem nodig; het format is helder en goed werkbaar. Met ongeveer twintig cliënten per jaar kun je al zinvolle inzichten ophalen.
Ik zou het prachtig vinden als meer kleinere organisaties meedoen aan LEUKK zodat we ook onderling meer kunnen vergelijken en uitwisselen: hoe organiseren wij de zorg, wat werkt goed en waar kunnen we van elkaar leren en samenwerken? Hoe meer partijen meedoen, hoe sterker het netwerk wordt, en daar profiteren uiteindelijk vooral de kinderen en gezinnen van. De problematiek wordt steeds complexer en wachttijden lopen op, waardoor het voor jeugdigen steeds moeilijker wordt om een passende plek te vinden. Tegelijk weten we dat hoe eerder eetstoornissen worden behandeld, hoe groter de kans is om de ernst ervan te beperken. Het is daarom belangrijk dat meer praktijken beginnende eetstoornissen durven te behandelen, zodat de zorglast en wachttijden van gespecialiseerde instellingen weer kunnen afnemen. Aan kleinere instellingen zou ik willen meegeven: laat je niet afschrikken door de omvang of expertise van grotere organisaties. Juist de diversiteit aan perspectieven maakt LEUKK waardevol. Je merkt dat ook kleinere praktijken veel te melden hebben en serieus genomen worden. Dat vergroot niet alleen je betrokkenheid, maar ook je passie voor het werk.”
-
Slot: Van project naar beweging
LEUKK heeft in korte tijd laten zien dat structureel leren van data binnen de eetstoorniszorg niet alleen mogelijk is, maar ook aanzet tot reflectie, samenwerking, en implementeren van verbeterinitiatieven. Door cijfers om te zetten in dialoog en actie ontstaat een collectieve gedrevenheid om van elkaar te leren. De komende jaren ligt de uitdaging in het bestendigen en uitbreiden van deze samenwerking. Met structurele financiering en een brede betrokkenheid kan LEUKK uitgroeien tot hét landelijke kennis- en verbeternetwerk voor eetstoorniszorg in Nederland. LEUKK laat zien dat data het begin zijn van beter inzicht, betere samenwerking en uiteindelijk: betere zorg.
Lees ook andere artikelen over eetstoornissen
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
