overzicht

Risico's designer drugs in kaart: vaak legaal, maar zeker niet ongevaarlijk

Designer-Drugs

Gepubliceerd: 29-01-2020

Festivalgangers vervangen bekende drugs als XTC, speed of ketamine steeds vaker voor designer drugs. De afgelopen vijftien jaar zijn er zo’n 900 nieuwe designer drugs op de markt gekomen, maar van deze niet gereguleerde drugs is weinig bekend over de werking en risico’s. Promovendus Anne Zwartsen deed aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar de werking van designer drugs, om de risico’s beter te kunnen inschatten.

Designer drugs: ook wel bekend als ’nieuwe psychoactieve stoffen’

Designer drugs worden ook wel ‘nieuwe psychoactieve stoffen’ (NPS) genoemd. Men kan de drugs als het ware ‘ontwerpen’, door kleine veranderingen aan te brengen in de chemische structuur. Zo kunnen drugs voor een specifiek effect zorgen. Een van de designer drugs die de afgelopen jaren veel in het nieuws is geweest is 4-fluoroamfetamine (4-FA) en werd tot op dat moment door ongeveer 25 procent van de Nederlandse jonge festivalgangers gebruikt. Hoewel de media deze drug beschreven als XTC light, bleek dat het gebruik kan leiden tot hersenbloedingen, hartritmestoornis en zelfs overlijden. Om die reden is deze drug vervolgens onder de opiumwet op lijst I geplaatst.

Zwartsen deed een aantal bevindingen in haar onderzoek op cellen. Ten eerste wees haar onderzoek uit dat er de dag na een vijfurige blootstelling aan drugs, nog steeds veranderingen in activiteit van hersencellen zichtbaar zijn voor sommige stoffen. Wat dit betekent voor gebruikers is nog niet bekend. Mogelijk zou het een verklaring kunnen geven voor de ‘blue Mondays’ die gebruikers ervaren.

Verhoging van 41 graden

Daarnaast deed Zwartsen een bevinding over een bekende bijwerking van psychoactieve drugs, een verhoogde lichaamstemperatuur. Dit kan ontstaan door drugsgebruik, eventueel in combinatie met hete dansclubs. Uit het onderzoek van Zwartsen blijkt dat een verhoogde temperatuur van 41°C ervoor zorgt dat de drugseffecten al zichtbaar zijn bij een lagere concentratie drug. Ook kan het zorgen voor vermindering van herstel van de activiteit van hersencellen. Het is dus belangrijk om een temperatuurverhoging te voorkomen. Bovendien benadrukken deze resultaten het belang van ‘agressief koelen’ van drugsgebruikers met verhoging op de eerste hulp.

Sneller risico’s inschatten

Aangezien het gebruik van designer drugs de laatste jaren is toegenomen en de schadelijkheid nog niet bekend is, volgen er waarschijnlijk nog veel vergiftigingen en mogelijk ook overlijdensgevallen. De noodzaak voor een goede risico-inschatting is daarom groot. Zwartsen droeg daaraan bij. Zo heeft ze van de meest gebruikte psychoactieve stoffen de potentie bepaald om neuronale targets of hersenactiviteit te beïnvloeden en veranderingen in het hart in gang te zetten. Op basis van deze informatie is het mogelijk om risico’s te schatten voor niet alleen de geteste stoffen, maar ook nieuwe designer drugs die op de markt komen. Dat kan doordat effecten nu deels gelinkt kunnen worden aan bepaalde chemische structuren. Dit versnelt de risicobepaling van nieuwe designer drugs. Zwartsen deed uitsluitend experimenten op cellen, vanwege de ambitie van de Universiteit Utrecht om het gebruik van proefdieren te verfijnen, verminderen en vervangen.

Verschillende effecten

Een andere bevinding uit het onderzoek van Zwartsen gaat over de dopaminetransporter, een van de bekendste targets van drugs en psychofarmaca. Veranderingen in deze dopaminetransporter die voortkomen uit (aangeboren) veranderingen in het DNA, blijken bij te dragen aan de verschillende effecten van drugs en medicijnen op gebruikers. Daarnaast kunnen deze en soortgelijke veranderingen aan de transporter de behandelingsefficiëntie van bepaalde medicatie beïnvloeden. Dit is verassend aangezien verschillende reacties van patiënten vaak worden gelinkt aan veranderingen in enzymen gerelateerd aan metabolisme van medicijnen en drugs, en niet direct aan mutaties in de dopaminetransporter.

Bron: Universiteit Utrecht

 

Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief die tweemaal per maand verschijnt dan iets voor jou! Opgeven van je mailadres is voldoende.
Abonneren kan direct via het inschrijffomulier, of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines

 

Overig nieuws


11-11-2026 - NIP: maak psychologische ondersteuning mantelzorgers structureel
10-11-2026 - Eerste ervaringen met Samen Leren bij Psychose
10-11-2026 - Ggz gaat actie voeren voor betere cao
09-11-2026 - Hierover moet gesproken worden
09-11-2026 - Darmgezondheid bij autisme: de invloed van voeding op stress, energie en focus
09-11-2026 - Over helen als de schuld zo lang op de verkeerde plek lag
09-11-2026 - Waarom ik werk aan een ggz die ik zelf nooit zal meemaken
09-11-2026 - Als de winter eerder komt
09-11-2026 - Herstelgerichte zorg: verder kijken dan symptomen
09-11-2026 - Twee boeken, twee verhalen, één gedeelde missie: zelfdoding bespreekbaar maken
09-11-2026 - De stilte van mijn vader, over nabijheid zonder te verdwijnen
09-11-2026 - De podcasts
09-11-2026 - De bibliotheek
03-11-2026 - Gebruik ADHD-medicatie stijgt vooral onder volwassenen
02-11-2026 - Bonden stellen ultimatum voor nieuwe cao ggz
30-10-2026 - Begrijpelijke beslishulp bij vertellen psychische problemen op werk
29-10-2026 - Nieuwe regels NZa met zorglabels HIC, IHT en wachttijd per locatie
28-10-2026 - Onderhandelingen cao ggz vastgelopen
27-10-2026 - Samenwerking Therapeutisch Centrum GGZ en Karakter
26-10-2026 - Podcast of parodie?
26-10-2026 - ‘Nog voordat we woorden hadden, waren we er al’
26-10-2026 - Alsof de schaduw er niet was
26-10-2026 - Ethiek in de psychiatrie: wat is goede zorg als waarden botsen?
26-10-2026 - Bus vol ikjes
26-10-2026 - Achter het gordijn, door de ogen van extreme hoogbegaafdheid
26-10-2026 - Ik ben jou. Perspectieven op een verdwenen zelf
26-10-2026 - De podcasts
26-10-2026 - De bibliotheek
22-10-2026 - Prestigieuze financiering voor onderzoeken stemmen horen en stoornissen bij partners
19-10-2026 - NZa: Trend afbouw gesloten jeugdhulp zet door
16-10-2026 - Zelfinzicht bij autisme voor jongeren

Laatste nieuws

Tagcloud


  • autisme
  • bibliotheek
  • congres
  • depressie
  • gedicht
  • jeugdzorg
  • personalia
  • recensie
  • suicide
  • verslaving

Zoeken in nieuws


Zoek

Contactgegevens

LET OP: GGZ Totaal is geen instelling voor behandeling of begeleiding. Neem daarvoor contact op met de eigen behandelaar of huisarts.
t: -
info@ggztotaal.nl

Deel deze pagina

Neem contact op


Op de hoogte blijven?


Vul uw emailadres in en ontvang gratis ons magazine!

 

 

Disclamer & privacy


Hoe gaan we met jouw gegevens om?

 

Het laatste nieuws


  • NIP: maak psychologische ondersteuning mantelzorgers structureel

  • Eerste ervaringen met Samen Leren bij Psychose

  • Ggz gaat actie voeren voor betere cao

  • Hierover moet gesproken worden

    van de redactie
  • Darmgezondheid bij autisme: de invloed van voeding op stress, energie en focus

    door Stienke de Jager

Zoeken


 

Social media


FacebookTwitterLinkedInInstagram

 

Weesperzijde 10-H   |   1091 EA Amsterdam   |  info@ggztotaal.nl   |   Webdesign PEW

Copyright 2026 - GGZ Totaal
Inloggen | Ziber Website | Design by PEW Grafisch ontwerpstudio