Judith de Roos las De oerpijn van trauma. Herstel begint als het lichaam mag spreken van Sandra Lagerweij en ging met haar in gesprek.
Het boek viel dit keer met een harde knal op de deurmat. Niet gek, het is een flink boek, 341 pagina’s van maar liefst 24x35 cm met een hard cover. Het heeft wat weg van zo’n groot oud sprookjesboek. Maar niets is minder waar, in dit boek geen sprookjes maar verhalen over spanning, angst, schaamte en verdriet wat diep in het lichaam zit opgeborgen. Sandra Lagerweij vertelt hoe cellen, bindweefsel, de ademhaling en het zenuwstelsel te lijden hebben gehad onder dat wat ooit te groot was om te verwerken.
Het boek trekt enorm de aandacht en dat is niet alleen door het grote formaat, maar vooral door de 157 pagina’s aan afbeeldingen van dieren met ieder hun eigen boodschap. Lagerweij schrijft erover: “Deze beelden zijn niet bedoeld als illustratie. Niet als versiering of kunst. Het zijn spiegels. Vensters. Ze zijn gemaakt om te raken. Deze beelden zijn er om te herinneren, om licht te werpen op wat jarenlang in de schaduw leefde.” Lagerweij kiest voor een lichamelijk ingang: Bij wat niet in woorden te vatten is. Ze nodigt de lezer uit om vooral niet weg te gaan van zichzelf op het moment dat er iets wordt geraakt bij de afbeeldingen, want juist daar zit de heling. “Wat jij meedraagt, is niet enkel persoonlijk. Het is collectief. Het is transgenerationeel. Het is systeemtrauma. Je lichaam weet dat. Jouw zenuwstelsel leeft op de frequentie van wat niet werd verwerkt. Maar wat ooit werd opgeslagen in spanning mag weer stromen, wat ongezien bleef mag zichtbaar worden, wat werd verzwegen mag uitgesproken worden.”
Inner Journey
Sandra Lagerweij, die psychosomatisch traumatherapeut is, is gespecialiseerd in trauma dat is ontstaan rond de conceptie, tijdens de zwangerschap, bij de geboorte en in de vroege kindertijd. Daarnaast heeft ze opleidingsinstituut Inner Journey, wat zich richt op lichaamsgericht werken met trauma. Trauma definieert zij als een psychologische, een emotionele reactie op een heftige gebeurtenis óf een ervaring die diep pijnlijk of verontrustend is. “Trauma loop je op door wat er niet was op het moment van de gebeurtenis. Wanneer men iets meemaakt dat te heftig is om in één keer te verwerken, blijft een deel van de energie achter in het lichaam. Deze energie beperkt de stroming van de levensenergie en zorgt ervoor dat de psychische wond belemmerend werkt in het dagelijks leven.”
Zij werkt in haar boek chronologisch. Zo start ze met genetisch en epigenetisch trauma, om via de conceptie uit te komen bij 24 dingen die mis kunnen gaan tijdens de zwangerschap. Bijvoorbeeld verslaving van de moeder, toxische stress, een medische ingreep tijdens de zwangerschap of een buik in oorlogstijd. Maar ook de iets minder concrete voorbeelden als opgroeien in de buik van een emotioneel afwezige moeder. Steeds heeft de rechterpagina een indrukwekkende afbeelding van een dier in die situatie en staat links de tekst beschrijving in de jij-vorm. Ze heeft een prettige en zachte manier van schrijven zonder soft te zijn. Ze gebruikt vaak korte zinnen met opstapeling om dingen te benadrukken.
Tangverlossing
Het boek vervolgt met trauma’s die kunnen ontstaan tijdens de geboorte. Denk aan een navelstreng om de nek, zuurstoftekort, een tangverlossing, een tegenvallend geslacht of directe plaatsing in de couveuse. Lagerweij beschrijft steeds hoe de gevolgen voelbaar kunnen zijn als kind, maar ook als volwassene. Ze omschrijft patronen en overtuigingen die hierdoor zijn kunnen ontstaan.
Dan komen nog de problemen die kunnen ontstaan in liefde, hechting en emotionele beschikbaarheid, basisveiligheid en fysieke zorg, allerlei vormen van geweld, verlies en rouw, schoktrauma’s en levensbedreiging, sociale en maatschappelijke trauma’s en als laatste existentiële verlatenheid. Allen steeds weer heel specifiek, klein uitgesplitst.
Van vluchten naar voelen
In het hoofdstuk Van vluchten naar voelen beschrijft Sandra Lagerweij zestien vormen van heling waar zij enthousiast over is. Het verbaast me niet dat allen lichaamsgericht zijn. Van Body Remembers Trauma Therapy naar rebirthing en van plantmedicijnreizen tot systemisch werk. Ze beschrijft wat deze vormen inhouden en kunnen bewerkstelligen. Knap is dat het geen voorkeuren behelst of verwijst naar haar eigen bedrijf.
Het boek maakt indruk en is dan ook zeker geen boek wat je achter elkaar uitleest. Al zijn het niet mijn woorden, het is wel invoelbaar dat ze zegt: “Het is een boek dat je telkens opnieuw openslaat wanneer iets in jou herinnerd wil worden. Een reis door pijn, maar ook een thuiskomen in zachtheid. Een eerbetoon aan het lichaam dat nu eindelijk mag spreken.”
Ik zou het boek zeker aanraden, door de indrukwekkende afbeeldingen erbij is het een hele waardevolle mix geworden, waardoor je op een andere, intensere manier leest. Dat heeft uitgeverij Mens!, die het boek uitgaf, goed opgemerkt.
Geïntrigeerd door dit bijzondere boek zocht ik contact met auteur Sandra Lagerweij voor wat verdere uitleg.
Wat maakt dat je voor dieren gekozen hebt in je boek?
Sandra Lagerweij: “Ik leg trauma graag uit visueel, metaforisch. Ik doe veel vanuit het vertellen van verhalen. En toen kwam mijn zoon, die vormgever is, met het idee van dieren. Omdat je dan vanuit een helicopterview kunt kijken naar stukken die je hebt meegemaakt. Hij heeft binnen ons instituut veel gezien aan lichamelijk trauma-ervaringen. Vanuit zijn creatieve brein is dat tussen ons ontstaan. Er zijn ook nog zeven dieren nader omschreven en je kunt kijken met welk dier je op dit moment het meeste resoneert, welke energie, welke patronen horen daarbij. Het was soms ook zoeken. Bijvoorbeeld toen we ‘verslaving’ wilden uitbeelden. Welk beest pak je dan? Uiteindelijk werd dat een koe. Daar hebben we el erg om gelachen.”
Je bent heel open ook in je boek over je eigen trauma’s en achtergrond. Kost je dat moeite?
“Niet meer. Ik werk met mensen met zwaar trauma en geef les aan artsen, psychologen, psychiaters. Als ze binnen komen heb je meteen een oordeel over elkaar, maar als je dan gaat praten over je eigen achtergrond verdwijnen die oordelen en kom je samen. We hebben allemaal dingen meegemaakt. Veel mensen denken dat ze de enige zijn, ik vind het belangrijk om heel open te zijn, te delen met anderen. We praten veel te weinig met elkaar. We doen allemaal alsof we op een roze wolk leven. Er is geen community meer. Ik hoop dat dit boek aanleiding geeft om gesprekken te openen. En dat we met elkaar bespreken wat ons dwars zit. Ik kijk heel lichaamsgericht naar trauma: elk gedeelte van ons lichaam draagt heel ander trauma en houdt een eigen emotielaag vast.”
Hoe kwam je tot de lijst van trauma’s die je omschreven hebt?
“Ik heb heel veel intakes gedaan met onze cliënten. Daaruit heb ik altijd bijgehouden welke trauma’s het meeste voorkomen. Maar ik heb ook gekozen voor trauma’s uit andere culturen, zoals besnijdenis en mensenhandel. Dat vond ik belangrijk in onze multiculturele samenleving, voor mee begrip naar elkaar. Ik heb mijn kop daarbij zeker niet in het zand gestoken. Ik wil openheid creëren. Ik wil heel graag een omslag faciliteren naar anders kijken naar fysieke klachten. In de praktijk maak ik mee dat professionals die de opleiding volgen niet weten waar de nervus vagus ligt, wat neuroceptie behelst of wat mitochondriën zijn. De onderbewuste taal van het lichaam, wanneer je door een stuk trauma gaat, is heel anders dan dat iemand het met zijn bewuste brein aan je vertelt. En dat geeft zoveel weer, daar kun je echt veel aan aflezen. We gebruiken daarvoor de methodieken van Alexander Lowen en Wilhelm Reich. Ons lichaam praat zelf, het zenuwstelsel laat zien wat er is. We moeten ontladen en durven om de emoties die we voelen te uiten. We zijn er bang voor. Maar als je boosheid en frustratie niet uit, blijft het in ons lichaam zitten en pijn geven. En dan gaat het nog niet eens over trauma.”
Zijn de tekeningen met AI gemaakt?
“Het is wel digitaal gemaakt, maar zeker geen AI! Dit is codewerk. Mijn zoon Milo ontwikkelt ook computerspellen. Er komt ook nog een tweede boek over de typetjes die we allemaal kunnen spelen als mens, maar dan ook weer in dieren. Dieren geven aan de ene kant afstand, maar anderzijds kan iedereen zich inleven in dieren. Daardoor is het echt een gevoelsboek, een boek wat het onderbewuste moet raken. Het beeld zegt eigenlijk meer dan de tekst. Vandaar ook het formaat.”
Ik heb het idee dat er tegenwoordig wel meer aandacht is voor lichaamsgericht werken, hoe zie jij dat?
Ja zeker. Ik spreek steeds meer artsen die holistisch gaan werken, die het niet meer willen doen met die tien minuten per patiënt. Mensen worden wakker. We hebben veel cliënten bij politie, brandweer, leger, marine. Die vinden het lastig om te praten over hetgeen er gebeurd is. Maar met ademsessies ontladen ze wel hun systeem, zonder dat ze hoeven te praten. Zo ook bij PTSS: het is niet altijd helemaal duidelijk wat er precies onder zit, alleen staat er wel continu een alarmbel te loeien in hun systeem. Als je dan de amygdala releast komen ze weer in hun parasympatische stand. Daar komt gelukkig steeds meer ruimte voor.”
Lagerweijer is er duidelijk over: De oerpijn van trauma is niet alleen geschreven vanuit kennis, maar vooral vanuit een doorleefd weten. Vanuit de taal van het onderbewuste. Ook hoopt ze dat mensen zien dat heling mogelijk is. Dat zelfs uit diepste duisternis nieuw leven kan ontstaan. Ze hoopt dat haar boek aanleiding geeft om met elkaar in gesprek te gaan.
Sandra Lagerweij - De oerpijn van trauma. Herstel begint als het lichaam mag spreken
Uitgeverij Mens!
344 pagina’s
prijs: € 39,90
ISBN: 9789463160957
-
Lees ook andere recensies van Judith de Roos en Johan Atsma
----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou!
GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
