overzicht

Kindermishandeling en verwaarlozing hebben verschillende effecten op brein

familie2

Gepubliceerd: 02-08-2021

Kindermishandeling en verwaarlozing kunnen beide leiden tot posttraumatische stressstoornis (PTSS). Wel zijn de effecten van ervaren verwaarlozing en ervaring mishandeling op het brein verschillend. Dat concludeert Lisa van den Berg in haar promotieonderzoek, waarop zij vorige maand promoveerde.

The Impact of Trauma

Het proefschrift van Van de berg heeft als de titel ‘The Impact of Trauma’ en is een breed opgezette studie naar de gevolgen van trauma. De Leidse onderzoeker zoomde in op de rol van het brein in de overdracht van kindermishandeling tussen generaties. De studie had een grote uitdaging: naast de deelnemers werden ook ouders, kinderen en partners gevraagd deel te nemen en in de horizontale lijn nog de volwassen broers, zussen en hun kinderen. In totaal deden er 395 deelnemers uit 63 families mee: van 7 tot 88 jaar.

Onderzoeken met behulp van fmri-scanner

De deelnemers kwamen in verschillende samenstellingen naar het lab van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Hier vulden ze verschillende vragenlijsten in en deden ze verschillende computer- en interactietaken met hun familieleden. Bovendien ging iets minder dan de helft (180 deelnemers) in de fmri-scanner waar hun hersenactiviteit in rust en gedurende taken werd gemeten. Een van de taken was om een virtueel balspel te spelen waarin virtuele tegenstanders de deelnemer buitensloten. In het balspel maakte het uit of de andere spelers familieleden of onbekenden waren; de gevolgen van buitensluiten reikten verder dan de familie-context. De reactie in de hersenen bleek echter geen verklarend mechanisme voor intergenerationele overdracht van kindermishandeling.

Gevolgen voor volume hippocampus

Naast deze computertaken bestudeerde Van den Berg het volume van de hippocampus, een belangrijk hersengebied. Het ligt aan de voorkant van de temporaalkwab en is in beide hersenhelften aanwezig. De hippocampus speelt een belangrijke rol bij stressreactie en de opslag van informatie en herinneringen in het geheugen. De vraag van Van den Berg was: ‘hangen volumeverschillen samen met meegemaakte kindermishandeling en mishandelend gedrag?’ Haar bevindingen wezen uit dat meegemaakte mishandeling bij mannen duidelijk samenhing met een kleiner volume van de hippocampus, met name in de rechterhelft. Bij vrouwen was er geen significant verschil. Ook was er geen relatie tussen hippocampaal volume en mishandelend of verwaarlozend gedrag.

PTSS en niet-A1 gebeurtenissen

Kindermishandeling kan leiden tot PTSS-klachten, maar niet alle vormen van mishandeling vallen onder de DSM-criteria voor Posttraumatische Stressstoornis (PTSS). Denk aan emotionele mishandeling en verwaarlozing. Het zogenoemde A1-criterium zegt namelijk dat de diagnose past gesteld kan worden als je bent blootgesteld aan ‘een feitelijke of dreigende dood, ernstige verwonding of seksueel geweld.’ Bekend is echter dat mensen ook last van PTSS kunnen hebben als zij stressvolle gebeurtenissen (niet-A1) hebben meegemaakt. Van den Berg onderzocht of deze klachten verschillen in ernst, aard en prevalentie (voorkomen). Daarvoor keek ze naar data van 1433 deelnemers aan de Nederlandse Studie naar Depressie en Angst (NESDA).

Klachten even ernstig tot ernstiger na niet-A gebeurtenis

In een vragenlijst vulden deze deelnemers in wat de vervelendste gebeurtenis is die ze ooit hadden gemaakt. En die werden vervolgens onderverdeeld in twee groepen: A1 en niet-A1. Uitkomst was dat PTSS-klachten na een zogenoemde stressvolle gebeurtenis even ernstig óf zelfs ernstiger waren dan na na een officiële A1-gebeurtenis. 86% had last van dwanggedachten (intrusies), vermijding en/of verhoogde spanning, tegenover 50% bij mensen die een traumatische gebeurtenis hadden meegemaakt. ‘Aan de hand van deze resultaten adviseren wij clinici om meer aandacht te besteden aan PTSS-symptoomprofielen in plaats van de strikte definitie van het A1 criterium uit de DSM aan te houden”, schrijft Van den Berg in het proefschrift.

Bron

Berg, L.J.M Van Den (2021). The impact of trauma: a focus on the neural correlates of intergenerational transmission of child maltreatment. (Doctoral Thesis, Universiteit Leiden, Nederland). , via NedKad

-----------------------------------------------------------------------------------------

Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.

Abonneren kan direct via het inschrijffomulier, Opgeven van je mailadres is voldoende.
Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.

Overig nieuws


11-11-2026 - NIP: maak psychologische ondersteuning mantelzorgers structureel
10-11-2026 - Eerste ervaringen met Samen Leren bij Psychose
10-11-2026 - Ggz gaat actie voeren voor betere cao
09-11-2026 - Hierover moet gesproken worden
09-11-2026 - Darmgezondheid bij autisme: de invloed van voeding op stress, energie en focus
09-11-2026 - Over helen als de schuld zo lang op de verkeerde plek lag
09-11-2026 - Waarom ik werk aan een ggz die ik zelf nooit zal meemaken
09-11-2026 - Als de winter eerder komt
09-11-2026 - Herstelgerichte zorg: verder kijken dan symptomen
09-11-2026 - Twee boeken, twee verhalen, één gedeelde missie: zelfdoding bespreekbaar maken
09-11-2026 - De stilte van mijn vader, over nabijheid zonder te verdwijnen
09-11-2026 - De podcasts
09-11-2026 - De bibliotheek
03-11-2026 - Gebruik ADHD-medicatie stijgt vooral onder volwassenen
02-11-2026 - Bonden stellen ultimatum voor nieuwe cao ggz
30-10-2026 - Begrijpelijke beslishulp bij vertellen psychische problemen op werk
29-10-2026 - Nieuwe regels NZa met zorglabels HIC, IHT en wachttijd per locatie
28-10-2026 - Onderhandelingen cao ggz vastgelopen
27-10-2026 - Samenwerking Therapeutisch Centrum GGZ en Karakter
26-10-2026 - Podcast of parodie?
26-10-2026 - ‘Nog voordat we woorden hadden, waren we er al’
26-10-2026 - Alsof de schaduw er niet was
26-10-2026 - Ethiek in de psychiatrie: wat is goede zorg als waarden botsen?
26-10-2026 - Bus vol ikjes
26-10-2026 - Achter het gordijn, door de ogen van extreme hoogbegaafdheid
26-10-2026 - Ik ben jou. Perspectieven op een verdwenen zelf
26-10-2026 - De podcasts
26-10-2026 - De bibliotheek
22-10-2026 - Prestigieuze financiering voor onderzoeken stemmen horen en stoornissen bij partners
19-10-2026 - NZa: Trend afbouw gesloten jeugdhulp zet door
16-10-2026 - Zelfinzicht bij autisme voor jongeren

Laatste nieuws

Tagcloud


  • autisme
  • bibliotheek
  • congres
  • depressie
  • gedicht
  • jeugdzorg
  • personalia
  • recensie
  • suicide
  • verslaving

Zoeken in nieuws


Zoek

Contactgegevens

LET OP: GGZ Totaal is geen instelling voor behandeling of begeleiding. Neem daarvoor contact op met de eigen behandelaar of huisarts.
t: -
info@ggztotaal.nl

Deel deze pagina

Neem contact op


Op de hoogte blijven?


Vul uw emailadres in en ontvang gratis ons magazine!

 

 

Disclamer & privacy


Hoe gaan we met jouw gegevens om?

 

Het laatste nieuws


  • NIP: maak psychologische ondersteuning mantelzorgers structureel

  • Eerste ervaringen met Samen Leren bij Psychose

  • Ggz gaat actie voeren voor betere cao

  • Hierover moet gesproken worden

    van de redactie
  • Darmgezondheid bij autisme: de invloed van voeding op stress, energie en focus

    door Stienke de Jager

Zoeken


 

Social media


FacebookTwitterLinkedInInstagram

 

Weesperzijde 10-H   |   1091 EA Amsterdam   |  info@ggztotaal.nl   |   Webdesign PEW

Copyright 2026 - GGZ Totaal
Inloggen | Ziber Website | Design by PEW Grafisch ontwerpstudio