overzicht

GGZ-cliënten ondanks 'passende zorg' vaak tussen wal en schip

Gepubliceerd: 25-02-2019

Zorginstituut Nederland heeft laten onderzoeken of mensen met psychische aandoeningen passende zorg krijgen. Het onderzoek, ’Op zoek naar passende zorg: problemen die ggz-patiënten ervaren’ is uitgevoerd door Pro Facto en Argo. Het richt zich vooral op mensen die naast een psychische aandoening ook één of meer andere aandoeningen of beperkingen hebben

Verschillende zorgdomeien

Met de stelselherziening op 1 januari 2015 zijn de wettelijke regelingen voor mensen met een beperking en een psychische stoornis gewijzigd. Dat betekent dat de voorzieningen voor veel van hen vanuit een ander domein of een andere sector worden geregeld dan tot dan toe. Jongeren tot en met 18 jaar zijn nu vooral aangewezen op de Jeugdwet (JW). Volwassenen zijn aangewezen op de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) of de Wet langdurige zorg (Wlz). Tot 2015 werd veel van de zorg voor deze mensen geregeld via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Door de afschaffing van de AWBZ kregen verzekeraars, gemeenten, zorg- en hulpverleners te maken met nieuwe taken en financiers. Voor hen heeft Zorginstituut Nederland in augustus 2015 de handreiking ’De wettelijke domeinen voor zorg en ondersteuning aan mensen met een psychische stoornis’ geschreven. Deze handreiking moest professionals die in hun werk te maken hebben met cliënten met psychische problematiek, helpen bij het vinden van passende zorg.

Signalen van cliënten en zorgverleners

Toch bleek de afgelopen jaren uit signalen van cliënten en uitvoerders dat sommige mensen niet de zorg kregen zij nodig hadden of daar te moeilijk toegang toe kregen. Voor een deel konden deze signalen worden teruggevoerd op invoeringsproblemen. Na ruim 3 jaar ervaring met het nieuwe stelsel, zouden de invoeringsproblemen echter achter de rug moeten zijn. Daarom heeft het Zorginstituut nu laten onderzoeken of mensen met psychische aandoeningen passende zorg krijgen. Het onderzoek, uitgevoerd door Pro Facto en Argo, richt zich vooral op mensen die naast een psychische aandoening ook één of meer andere aandoeningen of beperkingen hebben. Deze mensen lopen de grootste kans om tegen problemen aan te lopen omdat zij in aanraking komen met meer domeinen of sectoren. Mensen die uitsluitend Wlz-zorg ontvangen, zijn niet meegenomen in dit onderzoek.

Tussen wal en schip

De afbakening tussen de verschillende zorgwetten is in de praktijk niet altijd makkelijk te bepalen, waardoor sommige mensen tussen wal en schip vallen. Het Zorginstituut heeft door middel van dit onderzoek in beeld willen brengen welke problemen mensen met langdurige ggzproblematiek in het gewijzigde zorgstelsel ondervinden om passende zorg te krijgen en wat de omvang is van het aantal mensen dat dergelijke problemen ervaart.
Er zijn 5 verschillende ‘groepen’ patiënten getypeerd die ‘tussen wal en schip’ vallen. Dat zijn mensen met langdurige ggz problematiek die geen passende zorg ontvangen. Het gaat om:
* Mensen met GGZ-problematiek en andere problematiek (‘gecombineerde problematiek’)
* Mensen die een wisselende intensiteit van ggz-problematiek ervaren waarbij de behoefte aan 24-uurszorg wisselt;
* Jongvolwassenen met ggz-problematiek (18-/18+);
* Mensen die zorg mijden en dak- en thuislozen;
* Mensen met een niet aangeboren hersenletsel, waaronder Korsakov.

De problemen die ervaren worden in de zorg voor mensen met een psychische stoornis (in combinatie met een andere beperking en/of complexe omstandigheden) zijn onderverdeeld in vier categoriën:


1 - Toeleiding tot zorg
De veelheid aan loketten levert onduidelijkheid op voor cliënten.
Zorgverleners en indicatiestellers hebben verschillende interpretaties van de grenzen van wetgeving.
De indiceerder heeft niet altijd actuele en integrale diagnostische informatie bij de aanvraag.

2 - Zorginkoop
In de praktijk hebben cliënten met complexe problemen weinig keuzevrijheid bij de keuze van zorgaanbieder.  
Gemeenten hebben geen financiële prikkel om preventieve zorg in te kopen; zorgverzekeraars betalen eventuele crisisopvang.

3 - Passende zorg
Kortdurende indicaties leiden tot onzekerheid en daardoor stress over de mogelijkheid van verlenging.
Zorgverzekeraars en gemeenten bieden onvoldoende zorg aan die alle problematiek tegelijk aanpakt.
Bij een passende plek kan niet altijd de juiste vergoeding worden gevonden.  
Cliënten krijgen niet altijd de benodigde ambulante zorg omdat die onvoldoende wordt aangeboden.   
Zorgverleners spelen niet flexibel in op de behoefte aan zorg (op- en afschalen).

4 - Samenwerking
Het kost zorgverleners veel tijd om de juiste plek te vinden voor een cliënt met gestapelde problematiek (maatwerk).
De cliënt is niet in staat verantwoordelijkheid te nemen voor het zorgproces. Geen enkele andere partij neemt die verantwoordelijkheid over.  
De samenwerking tussen gemeenten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars komt nog onvoldoende van de grond.  
 

Deze problemen komen bij  veel cliënten voor. Bij een kleinere groep leidt dit tot grote problemen. Het maken van een onderbouwde schatting van deze groep (de omvang) bleek moeizaam. Er worden de laatste jaren verschillende groepen genoemd die tussen wal en schip zouden vallen. Het lastige is dat er steeds met andere definities wordt gewerkt, waardoor het onmogelijk is een inschatting te maken van de eventuele overlap.  
 
Het bleek niet mogelijk om een goed beeld te krijgen van het aantal mensen dat moeite heeft om passende zorg te krijgen. De cijfers op zichzelf doen echter wel vermoeden dat het aantal personen met psychische problematiek die tussen ‘wal en schip’ vallen als een omvangrijk probleem te classificeren is.

 

Bron: Zorginstituut Nederland

 

Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! Abonneren kan direct via het inschrijffomulier, of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines

 

Overig nieuws


11-11-2026 - NIP: maak psychologische ondersteuning mantelzorgers structureel
10-11-2026 - Eerste ervaringen met Samen Leren bij Psychose
10-11-2026 - Ggz gaat actie voeren voor betere cao
09-11-2026 - Hierover moet gesproken worden
09-11-2026 - Darmgezondheid bij autisme: de invloed van voeding op stress, energie en focus
09-11-2026 - Over helen als de schuld zo lang op de verkeerde plek lag
09-11-2026 - Waarom ik werk aan een ggz die ik zelf nooit zal meemaken
09-11-2026 - Als de winter eerder komt
09-11-2026 - Herstelgerichte zorg: verder kijken dan symptomen
09-11-2026 - Twee boeken, twee verhalen, één gedeelde missie: zelfdoding bespreekbaar maken
09-11-2026 - De stilte van mijn vader, over nabijheid zonder te verdwijnen
09-11-2026 - De podcasts
09-11-2026 - De bibliotheek
03-11-2026 - Gebruik ADHD-medicatie stijgt vooral onder volwassenen
02-11-2026 - Bonden stellen ultimatum voor nieuwe cao ggz
30-10-2026 - Begrijpelijke beslishulp bij vertellen psychische problemen op werk
29-10-2026 - Nieuwe regels NZa met zorglabels HIC, IHT en wachttijd per locatie
28-10-2026 - Onderhandelingen cao ggz vastgelopen
27-10-2026 - Samenwerking Therapeutisch Centrum GGZ en Karakter
26-10-2026 - Podcast of parodie?
26-10-2026 - ‘Nog voordat we woorden hadden, waren we er al’
26-10-2026 - Alsof de schaduw er niet was
26-10-2026 - Ethiek in de psychiatrie: wat is goede zorg als waarden botsen?
26-10-2026 - Bus vol ikjes
26-10-2026 - Achter het gordijn, door de ogen van extreme hoogbegaafdheid
26-10-2026 - Ik ben jou. Perspectieven op een verdwenen zelf
26-10-2026 - De podcasts
26-10-2026 - De bibliotheek
22-10-2026 - Prestigieuze financiering voor onderzoeken stemmen horen en stoornissen bij partners
19-10-2026 - NZa: Trend afbouw gesloten jeugdhulp zet door
16-10-2026 - Zelfinzicht bij autisme voor jongeren

Laatste nieuws

Tagcloud


  • autisme
  • bibliotheek
  • congres
  • depressie
  • gedicht
  • jeugdzorg
  • personalia
  • recensie
  • suicide
  • verslaving

Zoeken in nieuws


Zoek

Contactgegevens

LET OP: GGZ Totaal is geen instelling voor behandeling of begeleiding. Neem daarvoor contact op met de eigen behandelaar of huisarts.
t: -
info@ggztotaal.nl

Deel deze pagina

Neem contact op


Op de hoogte blijven?


Vul uw emailadres in en ontvang gratis ons magazine!

 

 

Disclamer & privacy


Hoe gaan we met jouw gegevens om?

 

Het laatste nieuws


  • NIP: maak psychologische ondersteuning mantelzorgers structureel

  • Eerste ervaringen met Samen Leren bij Psychose

  • Ggz gaat actie voeren voor betere cao

  • Hierover moet gesproken worden

    van de redactie
  • Darmgezondheid bij autisme: de invloed van voeding op stress, energie en focus

    door Stienke de Jager

Zoeken


 

Social media


FacebookTwitterLinkedInInstagram

 

Weesperzijde 10-H   |   1091 EA Amsterdam   |  info@ggztotaal.nl   |   Webdesign PEW

Copyright 2026 - GGZ Totaal
Inloggen | Ziber Website | Design by PEW Grafisch ontwerpstudio