Er bestaan al decennialang aanwijzingen voor een verband tussen een verhoogd ijzergehalte in de hersenen en de ziekte van Alzheimer. Leidse natuurkundigen vinden dit verband nu ook, waarbij ze onderscheid maken tussen verschillende ijzervormen. Ze identificeren specifieke vormen van ijzer die toenemen bij Alzheimerpatiënten. De publicatie staat in Scientific Reports.
IJzer speelt een belangrijke rol in verschillende biologische processen, waaronder processen in het menselijke brein. Bij hersenaandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer bestaan er aanwijzingen dat de ijzerbalans verstoord is, omdat onderzoekers een verhoogd ijzergehalte meten. Daarvoor gebruiken wetenschappers een MRI-scanner, waarmee ze dit gehalte indirect meten. Maar de verschillende soorten ijzer blijven zo onzichtbaar, terwijl die juist extra informatie geven, onder andere over het stadium waarin de ziekte zich bevindt.
IJzervormen
Lucia Bossoni van het Leidse natuurkunde-instituut en het Leids Universitair Medisch Centrum heeft nu samen met haar collega’s MRI gecombineerd met de technieken EPR en SQUID-magnetometrie. Zo onderscheidt ze de verschillende gedaantes waarin ijzer voorkomt. Ze bevestigt eerdere studies die een verband leggen tussen een verhoogd ijzergehalte en de ziekte van Alzheimer, waarbij ze dit ook specifiek maakt voor afzonderlijke ijzervormen. De ijzerconcentratie in het mineraal ferrihydriet is bijvoorbeeld hoger bij de groep Alzheimerpatiënten dan bij de controlegroep (zie figuur).
Verschil tussen de groep Alzheimerpatiënten (rood) en de controlegroep (blauw) in het magnetisch moment van magnetiet (links) en de ijzerconcentratie in ferrihydriet (rechts). Beide zijn over het algemeen groter bij de groep Alzheimerpatiënten.
Ziektestadium
Bovendien ziet Bossoni een voorzichtige trend waarbij bepaalde ijzervormen correleren met het stadium waarin de ziekte zich bevindt. Zo lijken de ijzerconcentratie in het eiwit ferritine en het magnetische moment van het mineraal magnetiet toe te nemen naarmate de ziekte van Alzheimer een verder stadium bereikt. Bossoni: ‘Als we spreken van een ijzertoename in verband met neurodegeneratieve ziektes, moeten we extra aandacht besteden aan de specifieke ijzervorm waar het daadwerkelijk om gaat.’
Publicatie: Marjolein Bulk, Louise van der Weerd, Wico Breimer, Nikita Lebedev, Andrew Webb, Jelle J. Goeman, Roberta J. Ward, Martina Huber, Tjerk H. Oosterkamp & Lucia Bossoni, ‘Quantitative comparison of different iron forms in the temporal cortex of Alzheimer patients and control subjects’, Scientific Reports
Bron: Universiteit Leiden
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op het gratis maandelijkse e-magazine dan iets voor jou! Abonneren kan direct via het inschrijffomulier, of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines
