Bijna één op de zeven mensen wereldwijd leeft met een psychische aandoening – van depressie tot angststoornissen en schizofrenie. Ondanks de vele beschikbare behandelingen blijft effectieve zorg voor velen buiten bereik. Nieuwe inzichten wijzen nu opnieuw in een relatief onbekende richting: onze darmen.
Onderzoekers van de University of South Australia hebben in een recente review, gepubliceerd in Nature Mental Health, overtuigend bewijs gevonden dat de microben in onze darmen een directe invloed kunnen hebben op onze hersenen – en daarmee op onze stemming, stressniveaus en zelfs ons gedrag. Hun conclusie: het microbioom zou wel eens een ontbrekend puzzelstuk kunnen zijn in de behandeling van psychische aandoeningen.
De mysterieuze darm-brein-as
Het idee dat darmen en hersenen met elkaar communiceren is niet nieuw. Via een complex netwerk van zenuwen, hormonen en chemische signalen wisselen ze voortdurend informatie uit. Wat wél nieuw is, is de groeiende hoeveelheid wetenschappelijk bewijs die deze ‘darm-brein-as’ koppelt aan mentale gezondheid.
Maar de grote vraag is volgens de onderzoekers: veroorzaken veranderingen in het microbioom psychische klachten, of zijn ze slechts een weerspiegeling van wat er elders in het lichaam gebeurt?
Sterk bewijs voor een directe invloed
De onderzoekers verzamelden studies die de wisselwerking tussen darmflora en mentale gezondheid onderzochten. In diermodellen bleek dat veranderingen in de darmbacteriën de hersenchemie, stressreacties en gedragingen rechtstreeks kunnen veranderen.
Ook bij mensen werden duidelijke patronen gevonden: mensen met depressie of schizofrenie vertonen vaak verstoorde darmflora.
Daarnaast laten vroege klinische proeven zien dat probiotica, dieetaanpassingen en zelfs fecale microbiota-transplantaties de stemming en angstklachten kunnen verbeteren. Interessant genoeg blijken ook psychiatrische medicijnen op hun beurt het microbioom te beïnvloeden – wat het idee van een wederzijdse relatie versterkt.
Naar nieuwe vormen van behandeling
Volgens de onderzoekers opent dit nieuwe perspectief de deur naar innovatieve, laagdrempelige behandelingen. Volgens hen groeit er een besef dat leefstijlfactoren – zoals voeding, stress en omgeving – niet alleen ons microbioom, maar ook onze mentale gezondheid vormgeven. Mocht aangetoond kunnen worden dat darmbacteriën daadwerkelijk een rol spelen in psychische aandoeningen, dan kan de manier waarop die behandeld worden radicaal veranderen.
Toekomstige therapieën zouden dan kunnen bestaan uit op maat gemaakte diëten, pre- en probiotica of zelfs gepersonaliseerde microbioombehandelingen. Zulke interventies zouden niet alleen veiliger en goedkoper kunnen zijn dan klassieke medicijnen, maar ook cultureel beter aanpasbaar – een groot voordeel in wereldwijde gezondheidszorg.
De volgende stap: grootschalig en langdurig onderzoek
De onderzoekers benadrukken dat er nog veel werk te doen is. De meeste studies zijn klein en kortdurend. Grootschalige, langdurige onderzoeken moeten aantonen hoe veranderingen in voeding, leefstijl en omgeving het microbioom – en via dat kanaal onze mentale gezondheid – blijvend beïnvloeden.
Ze stellen: “Mentaal welzijn begint en eindigt niet in het hoofd. Het is een kwestie van het hele lichaam – en de darm zou daarbij wel eens de ontbrekende schakel kunnen zijn.”
Kamath, S., Sokolenko, E., Clark, S.R. et al. Distinguishing the causative, correlative and bidirectional roles of the gut microbiota in mental health.
Nat. Mental Health 3, 1137–1151 (2025). https://doi.org/10.1038/s44220-025-00498-0
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
