Een recent gepubliceerde studie toont aan dat het beoefenen van erfgoedkunstvormen kunstvormen die binnen families of gemeenschappen van generatie op generatie zijn doorgegeven – zoals traditionele handwerktechnieken of inheemse schilderstijlen niet alleen een bron van creatief plezier is, maar ook een positief effect kan hebben op onze mentale en lichamelijke gezondheid.
Wat zijn erfgoedkunstvormen?
De onderzoekers definiëren erfgoedkunst als zowel traditionele of inheemse kunstvormen. Denk aan borduren, werken met klei, hennakunst, kalligrafie of het leggen van bloemmotieven met natuurlijke materialen. Deze kunstvormen bieden volgens de onderzoekers een unieke combinatie van eenvoud, betekenis en expressie. Ze stellen dat de technieken vaak eenvoudig en toegankelijk zijn, maar ook ruimte bieden voor verdieping en persoonlijke interpretatie. Dat maakt ze bijzonder geschikt als instrument voor zelfzorg en mentale ondersteuning.
Positieve effecten op stemming en stress
In de studie, gepubliceerd in The Arts in Psychotherapy, namen 54 deelnemers uit de Verenigde Staten, Japan en India deel aan twee sessies van elk 45 minuten. In de ene sessie beoefenden zij een erfgoedkunstvorm naar keuze, in de andere legden zij een puzzel. Voor en na elke sessie vulden de deelnemers vragenlijsten in om hun stemming, stressniveau en gevoel van creatief zelfvertrouwen te meten.
De resultaten waren opvallend: na de sessies met erfgoedkunst rapporteerden deelnemers significant meer positieve gevoelens en minder angst dan na het puzzelen. Volgens de onderzoekrs bevestigt dit dat het creatieve proces – het gebruiken van onze handen en zintuigen om iets te maken – diep rustgevend en belonend werkt.
Cultureel respect en eigenaarschap
Het onderzoek maakt ook een belangrijk onderscheid tussen ‘traditionele’ en ‘inheemse’ kunstvormen. Traditionele kunst is vaak breder toepasbaar en open voor persoonlijke invulling. Inheemse kunstpraktijken daarentegen zijn nauw verbonden met een specifieke gemeenschap, spirituele overtuigingen en lokale geschiedenis. De onderzoekers benadrukken dan ook het belang van respectvolle omgang met deze kunstvormen, met aandacht voor culturele betekenis en het vermijden van culturele toe-eigening.
Kunst als volksgezondheid
De studie is onderdeel van een bredere onderzoeksagenda. Er wordt momenteel gewerkt aan vervolgonderzoek op meerdere locaties wereldwijd. Ook werken de onderzoekers aan een open toegankelijke gids voor hulpverleners, creatief therapeuten en gemeenschapswerkers die erfgoedkunst in willen zetten als psychosociale interventie. Zij menen dat deze kunstvormen geen museumstukken zijn, maar bedoeld zijn om geleefd en gedeeld te worden. Bijvoorbeeld door ze in te zetten als dagelijkse creatieve uitlaatklep en zo mentale veerkracht te versterken.
Girija Kaimal et al: Psychosocial benefits of engaging in heritage arts practices in art therapy
The Arts in Psychotherapy. Volume 93, April 2025, 102271
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
