Begrippen die in het stelsel gemeengoed zijn – zoals ‘passende zorg’ en ‘herstel-ondersteunende zorg’ – of financieel gedreven kaders – ‘Wlz-zorg’ en ‘Wmo-zorg’ – kunnen niet een-op-een worden vertaald naar de langdurige ggz. Er is meer nodig om zorg en ondersteuning daadwerkelijk te richten op het perspectief en de ontwikkeling van cliënten.
Dat is in grote lijnen de strekking van het rapport Perspectief in de langdurige ggz – Een verdiepende studie naar beleid en praktijk, dat het Trimbos-instituut op 12 maart presenteert. In opdracht van VWS deden Christien Muusse en Michel Planije onderzoek naar de langdurige geestelijke gezondheidszorg. Dat is zorg voor mensen met een langdurige en complexe zorgvraag als gevolg van een psychische aandoening, al dan niet in combinatie met andere aandoeningen of problemen, met in elk geval óók een beperking in het zelfstandig wonen. In de studie stonden de volgende onderzoeksvragen centraal: Wat is ‘passende’ zorg en ondersteuning voor mensen met langdurige psychische problemen? Wat helpt en hindert in het huidige manier waarop de zorg wordt georganiseerd en gefinancierd om ‘passende zorg’ te bieden voor deze doelgroep?
Het rapport is hier te bekijken. Een van de conclusies is dat cliënten in de langdurige ggz zich moeilijk laten vangen in kaders en indicaties. Daarnaast verandert hun zorgbehoefte regelmatig. Zij zijn gebaat bij zorg en begeleiding die flexibel is en als nodig kan worden op- of afgeschaald. Dit is binnen de huidige financieringssystemen en wet- en regelgeving niet mogelijk.
Herstel-ondersteunende zorg
Binnen de langdurige ggz is breed draagvlak voor herstel-ondersteunende zorg: het versteken van hoop en perspectief. Maar de vertaalslag is nog niet gemaakt naar de praktijk. Zorg wordt namelijk vaak georganiseerd vanuit de gedachte dat de ene stap logischerwijs volgt op de ander. Maar dit sluit niet echt aan bij het grillige verloop van veel psychische aandoeningen. Herstel-ondersteunende zorg vraagt om ondersteuning op het gebied van participatie en inclusie. Er zijn weinig cijfers beschikbaar over hoe dit wordt ingevuld, maar de onderzoekers hoorden in interviews dat dit heel wisselend wordt aangeboden. Dat heeft onder andere te maken met financiering en beperkt aanbod van dagbesteding of andere vormen van participatie. Ook negatieve beeldvorming over de ggz en stigma spelen hierin mee. Ook het vinden van een goede woonplek voor cliënten is vaak moeilijk, vanwege het ‘afschuifmechanisme’ in het zorgsysteem.
Passende zorg
Als het gaat om passende zorg, dan wordt er heel verschillend invulling gegeven aan dat begrip. En de verschillende invullingen botsen met elkaar in de langdurige ggz. Dat komt door de verschillende ‘logica’s’ waaruit ze ontstaan. Passende zorg voor de cliënt (‘zorglogica’) strookt niet altijd met passende zorg vanuit kostenbeheersing (‘verdeellogica’). Daar is te weinig oog voor binnen de langdurige ggz.
Werkplaats
Het Trimbos-onderzoek toont aan hoe belangrijk het is om de kwaliteit van de langdurige ggz verder door te ontwikkelen. De resultaten worden gebruikt als input voor de op te richten Academische Werkplaats langdurige ggz. Daarin gaan verschillende praktijk-, kennis- en onderwijsinstituten samenwerken ten behoeve van de langdurige ggz.
Lees ook andere artikelen over langdurige ggz
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
