In 2025 nam dwang in de ggz opnieuw toe, zo blijkt uit rapportage van de IGJ. Meer mensen kregen te maken met gedwongen opnames, vrijheidsbeperkingen, insluiten en vasthouden en het onder dwang geven van medicijnen. MIND roept het kabinet op om aanjaagfunctie middelen te geven.
Voor MIND zijn de cijfers het bewijs dat afname van dwang onvoldoende prioriteit krijgt en dat er niet genoeg gedaan wordt om insluitingen te voorkomen. MIND roept daarom op om eenzame opsluiting in de ggz wettelijk te verbieden. En om de beloofde aanjaagfunctie middelen te geven om dwang in de zorg daadwerkelijk te laten dalen.
Verbod eenzame opsluiting
De IGJ rapporteert dat in de ggz 13.700 cliënten in 2025 met dwang of vrijheidsbeperking te maken kregen. Dat is 5 procent meer dan in 2024. De ketenmonitor Wvggz laat zien dat het aantal cliënten met een zorgmachtiging of crisismaatregel in 2025 steeg met gemiddeld 3,5% ten opzichte van 2024. MIND maakt zich vooral zorgen over de stijgingen van beperken bewegingsvrijheid en insluiten, meestal in een separeerverblijf. De impact van deze vormen van dwang is enorm groot, met blijvende schadelijke gevolgen. MIND roept daarom op om eenzame opsluiting wettelijk te verbieden.
In plaats van de gewenste en afgesproken daling van dwang, zien we nog steeds het tegendeel gebeuren. De inspectie vindt hier ‘logische’ verklaringen voor zoals betere registratie, meer mensen met complexe problemen en personeelstekort.Dit rechtvaardigt insluiten zonder begeleiding echter niet. De cijfers laten zien dat een cultuuromslag naar liefdevolle zorg heel hard nodig is. En dat de ggz vaart moet maken met het inzetten van alternatieven in de bejegening volgens het HIC-model. Zoals MIND heeft bepleit in haar campagne en de vorig jaar aangeboden petitie Stop eenzame opsluiting. En dat de ggz daarbij beter gebruik moet maken van de beschikbare eigen regie-instrumenten.
Separeerverblijven
Volgens de IGJ geven zorgprofessionals aan dat er veel aandacht voor is om het aantal separeerverblijven en insluitingen in de Extra Beveiligde Kamer (EBK) af te bouwen. Maar omdat een landelijke registratie over de feitelijke aantallen Separeerverblijven en EBK’s ontbreekt, is het niet mogelijk om een relatie te leggen met het aantal registraties in de categorie insluitingen. Ook is in de cijfers niet te zien om hoeveel eenzame opsluitingen het gaat.
Veel zorgaanbieders hebben in de praktijk te maken met verouderde gebouwen, druk van buitenaf om psychiatrische cliënten op te nemen, personeelstekorten, instabiele teams en een hoge werkdruk. Zorgprofessionals vertellen dat dit kan leiden tot een gevoel van onveiligheid bij de zorgverleners waardoor zij sneller tot insluiting over gaan. MIND roept daarom op om deze problemen aan te pakken en te investeren in bemoeizorg en voldoende personele capaciteit. En om escalatie te voorkomen door vanuit alle departementen te investeren in preventieve hulp gericht op (beschermd) wonen, werk, inkomen en schuldsanering.
Aanjaagfunctie
De coalitie voorkomen verplichte zorg, waar MIND ook deel van uitmaakt, heeft een aanjaagfunctie gekregen vanuit het ministerie om insluiten te verminderen. De coalitie is bezig om een minimale eenduidige dataset te ontwikkelen om beter te kunnen vergelijken. Daarnaast wordt een 0-meting beoogt om te weten hoeveel klassieke separeercellen er nog zijn en een plan om deze uit te faseren. MIND roept de minister op om de aanjaagfunctie voldoende middelen te geven om dwang in de zorg daadwerkelijk te laten dalen.
Bron: MIND Platform
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
