Een geloofwaardig en ingrijpend beeld van een PAAZ, maar ook lichtvoetig en lekker om naar te kijken. Leendert Douma recenseert Dag & Nacht seizoen 3.
Zelfde ziekenhuis, andere afdeling. Ieder seizoen van de AVROTROS-serie Dag & Nacht speelt zich af in een ander onderdeel van een – verder anoniem gebleven – ziekenhuis ergens in Nederland. Seizoen 1 was bij Verloskunde, seizoen 2 speelde zich af op de Kinderafdeling. En nu gooit de serie het over een heel andere boeg. Er worden deuren geopend naar een afdeling die niet vaak in het gezichtsveld staat. Seizoen 3 speelt zich af op de PAAZ, oftewel de psychiatrische afdeling. “We duiken in een zorggebied dat vaak als ‘eng’ of ‘vreemd’ wordt bestempeld, terwijl het essentieel is om dit juist te normaliseren”, licht regisseur Joram Lürsen toe. “Een geestesziekte is een ziekte zoals elke andere en verdient exact diezelfde erkenning.”
Ontdekkingsreis
Het mooie aan Dag & Nacht is dat het team ieder seizoen ziet als een ontdekkingsreis waarin ze een specifiek deel van de zorg goed leren kennen. Zo hebben Joran Lürsen en scenarioschrijvers Jaap Peter Enderlé en Esther Gerritsen dit keer intensief samengewerkt met professionals uit de ggz, om ‘de realiteit van de psychiatrie zorgvuldig en genuanceerd in beeld te brengen’. “De makers zijn niet over één nacht ijs gegaan”, zegt een woordvoerder van AVROTROS. “Professionals uit het veld - onder wie Paul Doedens, Harold Kuijpers, Ton Vergouwen, Berend Slootman en Hans van Es - waren als medisch adviseur betrokken bij de ontwikkeling van het seizoen.”
Realistisch
Dat heeft goed uitgepakt. Het is opvallend hoe realistisch de situatie op een PAAZ wordt weergegeven (als je de witte uniformen wegdenkt, die waarschijnlijk worden gedragen vanwege de beeldcontinuïteit met andere seizoenen). De tv-serie is bedoeld voor een groot publiek, maar het kiest niet voor een ‘kort door de bocht’-aanpak. Dag & Nacht weet zichtbaar te maken dat behandeling vaak traag verloopt, terugval kent en niet altijd tot ‘genezing’ leidt. Daarnaast zie je hoe het personeel worstelt met dilemma’s in de ggz, zoals gedwongen opname, medicatie of autonomie versus veiligheid.
Mentale problemen worden geloofwaardig in beeld gebracht. Vaak is het niet duidelijk welke aandoening of diagnose de patiënt heeft en de kijker moet - net als het verpleegkundig personeel - zien uit te vinden hoe ernstig iemand er aan toe is. Iedereen is de hele tijd maar zoekende en dat is een prachtig iets. Er is geen zwart en wit. Dat geldt ook voor hoe het personeel omgaat met patiënten. De ene blijft kort, de ander weer lang. Soms wordt er afstand gehouden, terwijl er ook een persoonlijke band kan ontstaan. Iedere patiënt is anders en vraagt om een eigen aanpak. Het vraagt tijd en aandacht om iemands binnenwereld te begrijpen. Maar Dag & Nacht stelt impliciet ook een belangrijke vraag: zijn de angsten en emoties wel zo anders dan die van het personeel? Of beter gezegd: zijn die wel zo anders dan bij jou en mij?
Watertanden
De cast van seizoen 3 is om van te watertanden. Georgina Verbaan is zowel ontroerend als hilarisch. Ze speelt patiënte Linsie. Die is manisch, extatisch en ontwapenend tegelijk. Guy Clemens speelt de onhandige en verlegen psycholoog Lasse. Bas Hoeflaak als over-emotionele patiënt spat van het scherm. Tessa Jonge Poerink als receptioniste is juist heerlijk relativerend. En Aiko Beemsterboer schittert als empathische jonge verpleegkundige, maar met een groot geheim.
Romances en relaties
Er zijn ook wel wat dingen in Dag & Nacht waarvan je zegt: daar vind ik wat van. Wat minder realistisch is dat de zorgverleners opvallend veel tijd hebben voor individuele patiënten. En functies lopen soms door elkaar. Psychiaters, psychologen, therapeuten en verpleegkundigen nemen zomaar taken van elkaar over. Besluiten worden vaak ook zomaar genomen, zonder hinder van een bureaucratische boomstructuur. (Het lijkt me heerlijk om zo te kunnen werken!)
Daar kun je wel overheen stappen. Al met al is Dag & Nacht best verantwoord, maar vooral heel lékker en lichtvoetig om naar te kijken. Want tussen de ethische dilemma’s en stigma’s rond mentale gezondheid spelen er ook romances en relaties. Een van de scenarioschrijvers typeert seizoen 3 als ‘soms zwaar, soms licht, met ruimte voor humor en een vleugje romantiek – zoals het hoort in een ziekenhuisserie’.
Foto’s: AVROTROS
-
Bekijk de trailer van Dag & Nacht
Dag & Nacht is iedere donderdagavond te zien op NPO1.
Of stream alle afleveringen op NPO Start.
-
Lees ook: Schokkende thrillers over adolescenten en opvoeders over oa Adolescence
Loenatik meets Cuckoo’s nest komt niet goed uit de verf over de film PAAZ
of
lees alle filmrecensies op GGZ Totaal
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
