Een oproep tot verantwoord opvoeden. Tot onhaalbare hoogte? Johan Atsma recenseert Achter het etiket, afgestemd opvoeden van neurodivergente kinderen van Eline Claeys.
In Achter het etiket, afgestemd opvoeden van neurodivergente kinderen staat Eline Claeys, Vlaamse praktijkgerichte orthopedagoge, uitgebreid stil bij opvoeden van kinderen in het algemeen en neurodivergente kinderen in het bijzonder. Dat laatste trok me aan om het boek te gaan lezen. De term neurodivergentie is hier de laatste tijd wel vaker gepasseerd als een alternatieve en kritische kijk op het huidige systeem van diagnosticeren op basis van terminologie die de DSM5 ons aanreikt.
Specifieke visie
In de inleiding wordt duidelijk gemaakt dat Eline Claeys uitgaat van een specifieke visie op opvoeden in het algemeen die ‘afgestemd opvoeden’ wordt genoemd. Dat is een visie die door de Vlaamse psychotherapeut Jürgen Peeters is ontwikkeld en vormgegeven in een “netwerk van professionals die ouders, kindbegeleiders, leerkrachten, opvoeders en organisaties begeleiden en ondersteunen om te kijken voorbij het gedrag van kinderen op zoek naar duurzame antwoorden op opvoedingsvragen.” (afgestemdopvoeden.be )
Manier van leven
Eline Claeys wil daarbij de specifieke opvoedingsvraagstukken die opdoemen bij kinderen met een diagnose als ASS of ADHD met nadruk in dit boek aandacht geven. En daar is de visie achter ‘afgestemd opvoeden’ buitengewoon geschikt voor.
Een citaat. “Het is geen ‘absolute’ opvoedingstechniek, maar een manier van leven, een bewustzijn, een manier van kijken naar jezelf, naar je omgeving, en vooral ook naar kinderen. Ik leerde wat voor centrale rol je als ouder speelt. Ook dat vind ik bijzonder krachtig aan Afgestemd opvoeden. Omdat het betekent dat je dieper gaat graven. Het stelt je – gaandeweg – in staat om moeilijkheden in de relatie met je kind(eren) bij de wortel aan te pakken. Bij veel opvoedingsmethoden ligt het accent namelijk op het gedrag van je kind(eren): dat wat je wilt veranderen of dat wat je wilt behouden. Afgestemd opvoeden focust daarentegen op de relatie tussen jou en je kind(eren), met zelfverbinding als startpunt.”
Abstracte visie
Heel veel concreter wordt het niet in dit boek. Er is een tamelijk abstracte visie die uiteindelijk natuurlijk wel kan worden omgezet in praktisch handelen waarbij er ook zo nu en dan wel duidelijk wordt gemaakt wat het verschil kan maken.
“Afgestemd opvoeden? Zonder straffen en belonen? En zonder kader zeker? Maar zo is het dus niet. Dat er geen grenzen zouden zijn, is een van de meest voorkomende misvattingen over Afgestemd opvoeden. Want die zijn er wel degelijk. Ze horen bij opvoeden, omdat ze voedend zijn voor de ontwikkeling van een kind. Alleen kiezen we binnen Afgestemd opvoeden voor liefdevol begrenzen in plaats van straffen.”
Praktische voorbeelden
Gelukkig geeft Claeys heel veel praktische voorbeelden, waardoor je gaandeweg wel duidelijk krijgt hoe ze naar het opvoedproces kijkt en in het bijzonder waarom de visie van Afgestemd opvoeden waardevol is in het nadenken over de opvoedingsvraagstukken van kinderen die neurodivergent zijn. Heel belangrijk is de basishouding waarin je als opvoeder probeert te begrijpen wat de functie is van het gedrag dat een kind je voorschotelt, wat dat zegt over het moment en hoe je daar vervolgens adequaat en liefdevol sturend mee om kunt gaan. Op straffen en belonen ligt in deze visie wel een taboe, ook dat mag duidelijk zijn.
Haalbaar
Al lezend wordt duidelijk dat in het proces van opvoeden het kind volstrekt centraal staat in Achter het etiket. Zo af en toe vraag ik mij af of dat wel haalbaar is in het dagelijks bestaan. Bovendien vraagt elke bewuste opvoedsituatie de nodige actuele reflectie en ook dat is veel gevraagd in de praktijk van alledag. In het opvoeden van kinderen met een ‘etiketje’ is dat overigens wel het nastreven waard en noodzakelijk, dat wordt wel helder in een boek dat oproept tot verantwoord opvoeden, maar dat ook tot misschien wel onhaalbare hoogte bepleit.
Schoolpoort
Tegelijkertijd beschrijft Claeys zelf dat de ouders van tegenwoordig de lat torenhoog leggen: “Ik lees, bekijk en beluister het ook allemaal gretig, en tegelijk voel ik ook hoe die overvloed aan informatie me soms verlamt. Zelfs de informele gesprekjes aan de schoolpoort kunnen voor onzekerheid zorgen. Hoe voel jij je als iemand zegt dat hij elke dag leest, als jij er nauwelijks toe komt om een bladzijde te verwerken? Dat dus.”
Voor mij heeft dit boek na lezing in zekere mate diezelfde uitwerking. Terwijl je er inhoudelijk als opvoeder inderdaad veel van kunt opsteken. Dat staat wat mij betreft wel vast.
Eline Claeys - Achter het etiket, afgestemd opvoeden van neurodivergente kinderen
Uitgeverij Lannoo
319 pagina’s
prijs: 24,99
ISBN 978 94 014 1366 4
-
Lees ook andere recensies van Judith de Roos en Johan Atsma
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
