Waarom schrikt de ene persoon bij het minste of geringste, terwijl een ander juist kalm blijft in dezelfde situatie? Wetenschappers uit China denken een belangrijk stukje van die puzzel te hebben gevonden. In een studie, recent gepubliceerd in het tijdschrift Neuron, onthult een Chinees onderzoeksteam een mechanisme in het brein dat (een deel van) individuele verschillen in angstreacties verklaart.
Van Darwin tot het moderne brein
Angst is een oeroude emotie. Al sinds de tijd van Darwin weten we dat angst – net als andere emoties – een belangrijke rol speelt in de overleving van soorten. Het stelt dieren én mensen in staat om gevaar te herkennen en te vermijden. Maar waarom reageren we allemaal zo verschillend op bedreigende prikkels? Die vraag houdt wetenschappers al decennia bezig.
De Chinese onderzoekers richtten zich in hun onderzoek op muizen en hun gedrag bij visuele bedreigingen. Sommige muizen bleken bij herhaaldelijk zien van een ’roofdierachtig’ object steeds minder heftig te reageren – een proces dat we habituatie noemen. Andere muizen bleven juist extreem schrikachtig – een fenomeen dat bekend staat als sensitisatie. De onderzoekers vroegen zich af: welke breinnetwerken sturen deze verschillende reacties aan?
De rol van hersenverbindingen bij angst
Door gebruik te maken van geavanceerde technieken zoals in-vivo hersenmetingen, pupillometrie en optogenetica – waarbij hersencellen met licht worden gestimuleerd – ontdekten de onderzoekers twee verschillende ’vluchtpaden’ in het brein. Deze paden blijken bepalend te zijn voor de manier waarop muizen reageren op dreiging.
De eerste groep muizen bleef heftig reageren op de dreiging en vluchtte steeds snel weg. Bij deze muizen liep het signaal via een route in het brein die betrokken is bij angst en beloning. De tweede groep muizen wende juist snel aan het gevaar en reageerde steeds rustiger. Hun hersenen volgden een andere route, waarbij een gebied actief was dat helpt om spanning en alertheid te regelen.
Wat deze tweede route zo interessant maakt, is dat juist dit deel van de hersenen bepaalt hoe gespannen of kalm een dier zich voelt. En hoe gespannen iemand is, heeft veel invloed op hoe bang hij /zij wordt. Ook zagen de onderzoekers dat bepaalde hersengolven een rol spelen bij het versterken of afzwakken van angst.
Toekomstige behandelingen voor angststoornissen
Volgens de onderzoekers is dit onderzoek veel meer dan alleen muizengedrag. De verstoring van aangeboren angstcircuits speelt volgens hen een grote rol bij mentale aandoeningen zoals fobieën, angststoornissen en posttraumatische stressstoornis (PTSS), Door beter te begrijpen hoe deze netwerken werken, zijn gerichtere en behandelingen mogelijk.
Het onderzoek onderstreept dat niet alleen de omgeving, maar ook de ‘stand’ van het brein bepaalt hoe we op gevaar reageren.
Liu, Xuemei et al.: Neural circuit underlying individual differences in visual escape habituation
Neuron, 2025, 04.018
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
