Leefstijlinterventie voor kinderen met psychische klachten

Bij kinderen met psychische klachten ontstaat een ongezonde leefstijl vaak al op jonge leeftijd, met lichamelijke klachten tot gevolg. Daarom ontwikkelde Jet Muskens een leefstijlinterventieprogramma gericht op gezond gedrag binnen gezinnen.

Dat meldt ZonMw op haar website (https://www.zonmw.nl/nl/artikel/een-leefstijlinterventieprogramma-voor-kinderen-met-psychische-stoornissen). Jet Muskens is Kinder- en Jeugdpsychiater bij Karakter UC, Nijmegen en projectleider van het onderzoek MOVEMENTSS vanuit Karakter en het RadboudUMC. Van maart 2022 tot augustus 2026 werd het MOVEMENTSS-onderzoek uitgevoerd. Het onderzoek was gericht op kinderen met een psychische kwetsbaarheid.

Gezonde leefstijl voor gezinnen

Tijdens haar opleiding tot kinder- en jeugdpsychiater merkte Jet Muskens dat lichamelijke klachten die met een ongezonde leefstijl te maken kunnen hebben, vaker voorkomen bij kinderen met psychiatrische aandoeningen vergeleken met kinderen uit de algemene populatie. Terwijl onderzoek naar leefstijlinterventies bij kinderen met een psychische aandoening ontbreekt. Er zijn geen richtlijnen, behandelprogramma’s of uitgeruste behandelcentra waar kinderen met psychische problemen en een ongezonde leefstijl een goede behandeling kunnen krijgen. Jet Muskens: “Met MOVEMENTSS hebben we een begin gemaakt om op jonge leeftijd (preventief) beleid in te zetten, gericht op een gezonde leefstijl voor gezinnen. We hebben een multimodaal leefstijlinterventie-programma voor de dagelijkse klinische zorg voor kinderen met een psychische kwetsbaarheid ontwikkeld. De studie was gericht op kinderen van 6 tot 12 jaar met een psychiatrische diagnose. De focus lag op gezond gedrag voor het hele gezin in de eigen omgeving.”

Het leefstijlinterventieprogramma richtte zich op:

- bewegen
- optimale voeding
- slaap
- minder schermgebruik

De verschillende leefstijlfactoren kunnen elkaar onderling beïnvloeden. MOVEMENTSS is een geïntegreerde behandeling voor het hele gezin, waarbij behandelaren ook meedoen aan bijvoorbeeld beweeginterventies en in de thuissituatie van het gezin komen. De behandeling bestaat uit psycho-educatie over gezond gedrag, cognitieve gedragstherapie, psychomotore(systeem) therapie en intensieve thuisbehandeling gegeven door een multidisciplinair team dat speciaal getraind is door verschillende experts uit de verschillende zorgdisciplines voor kinderen (diëtist, kinderslaapexpert, verslavingsexpert, kinderarts).

Lichamelijke en psychische gevolgen

Bij kinderen met psychische klachten, ontstaat een ongezonde leefstijl vaak al op jonge leeftijd. Een ongezonde leefstijl houdt verband met een hoger risico op verschillende aandoeningen zoals overgewicht, suikerziekte, hart- en vaatziekten en slaapproblemen. Dit effect is nog sterker wanneer een ongezonde levensstijl al op jonge leeftijd is ontstaan. Zo’n ongezonde leefstijl bestaat bijvoorbeeld uit een dieet rijk aan verzadigde vetten en suiker, inactiviteit, overmatig gamen en verstoorde slaappatronen. Ongezonde voeding, te weinig variatie in voeding, onvoldoende bewegen, een sedentair bestaan, slaapproblemen en veelvuldig beeldschermgebruik als kind kunnen zowel op korte als lange termijn leiden tot verschillende lichamelijke en psychische gezondheidsproblemen die zorgelijk zijn voor de ontwikkeling van het kind. Denk aan lichamelijke en psychische gevolgen zoals:

- Enerzijds overgewicht en obesitas; anderzijds ook gewichtsverlies en ondergewicht
- Hoge bloeddruk
- Diabetes mellitus
- Vaker huisartsen bezoek
- Hart- en vaatziekten
- Myopie
- Concentratie en aandachtsproblemen
- Lager zelfbeeld
- Stemming en angstproblemen
- Gedragsproblemen
- Gameverslaving
- Schoolverzuim

De interventiegroep werd vergeleken met de controlegroep. In de eerste twaalf weken werd in beide groepen een verbetering gezien in psychiatrische klachten en eetgewoonten. Voor kwaliteit van leven, mentale gezondheid en lichamelijke gezondheid werden op korte termijn echter geen verbeteringen gevonden. Omdat de dataverzameling nog loopt en aanvullende analyses worden uitgevoerd, kunnen op dit moment nog geen definitieve conclusies worden getrokken over de effectiviteit van de interventie.

Netwerk

Voor het onderzoek werd samen gewerkt met verschillende experts (kinderarts, kindersomnoloog, , diëtist, gedragsdeskundigen, klinisch genetica) op gebied van leefstijlfactoren van het RadboudUMC, Karakter Kinder- en jeugdpsychiatrie, UMC Utrecht, Rijnstate ziekenhuis, GGz Eindhoven, kinderslaapexpert en GGz Centraal. Daarnaast ook met de landelijke werkgroep voor Leefstijlpsychiatrie van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie en DREAMS (Dutch REsearch in child and Adolescent Mental health; een landelijk samenwerkingsverband tussen de vier grote, academische instellingen voor kinder- en jeugdpsychiatrie). Binnen het DREAMS netwerk is een screeningsvragenlijst vanuit MOVEMENTSS gericht op leefstijlfactoren voor de intake van kinderen en jongeren met een psychische kwetsbaarheid ingezet. Verder is in het landelijk onderwijs voor kinder- en jeugdpsychiaters van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) gezond gedrag en leefstijl onderdeel in het nieuwe onderwijsprogramma.

-

Lees ook andere artikelen over leefstijl in de ggz (https://www.ggztotaal.nl/tp-29166-2/leefstijl)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.

Abonneren kan direct via het inschrijfformulier (http://www.ggztotaal.nl/pg-29166-7-89775/pagina/abonneren.html), opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines (http://www.ggztotaal.nl/pg-29166-7-89779/pagina/e-magazine.html).