Eerste Hulp Bij Mentale Ongemakken

Met een boek op komst, haar Weer LEVEN Kit en diverse praktische vaardigheden staat Esther Verhoek vol overtuiging voor haar missie om mensen in hun kracht te zetten. Johan Atsma zoekt haar op in Haarlem.

Esther Verhoek en ik komen via het internet in contact in het kader van haar Weer LEVEN Kit. Dat is een set kaarten met praktische aanwijzingen voor mensen die, zoals Esther duidelijk maakt, lijden onder bijvoorbeeld stress, angst, depressie, slaapproblemen, burn-out, bipolariteit of psychosegevoeligheid. Ze wil haar ‘ervaringsproduct’ graag onder de aandacht brengen en ze zoekt contact. “Ik ben misschien een beetje brutaal je hier zo mee te overvallen, maar er zitten zoveel mensen in de problemen en het is mijn wens dat velen herstellen omdat ik weet dat het anders kan.” Dat spreekt me aan. We maken een afspraak bij Esther thuis in Haarlem en gaan in gesprek.

Voor iedereen

Eigenlijk zijn we al snel aan de praat en mijn nieuwsgierigheid is gewekt. Ik ben in benieuwd op welke doelgroep Esther zich richt met haar zelfhulpmiddel. “Nee ik heb niet een specifieke doelgroep.” De Weer LEVEN Kit richt zich op mensen die mentale problemen hebben en hun naasten. Daarnaast kunnen ook professionals en bijvoorbeeld mensen van de herstelacademie er wat aan hebben.

Gaandeweg kwam Esther er achter dat mensen die medicatie afbouwen het ook heel goed kunnen gebruiken. Dus haar doelgroep is iedereen die te maken heeft met ggz-problematiek, ook naasten. “Naaste zijn is echt heftig, pittig. Ik heb heel veel in mijn rugzak zitten qua ervaring, maar ik moest hard mijn best doen om staande te blijven. Ook al kun je als naaste dingen doen voor anderen, je bent in zekere zin ook machteloos en dat raakte me. Als naaste kun je het niet oplossen, de ander moet het oplossen. Het was voor mij een behoorlijke ervaring om ook eens aan die andere kant te staan. Ik heb de naasten dan ook heel bewust in het blikje meegenomen, men is geneigd om het lijden van de naasten te vergeten. Hoe zorg je nou dat de naasten in hun kracht blijven. Dat is echt wel een ding. De doelgroep is dus heel breed.”

Ayurveda

De Weer LEVEN Kit wordt mede geïnspireerd door ayurveda, de traditionele geneeswijze uit India met voeding en leefstijl als basis, naast meditatie, yoga en ademwerk. Beiden maakten haar sterk. Daarnaast is Esther vaardig in marma, een ayurvedische therapie gebaseerd op aanraken van diverse punten op het lichaam en coaching.

Ik ben nieuwsgierig hoe Esther op dat pad terecht is gekomen.

Ademwerk

Een vriendin vroeg haar in een voor haar moeilijke tijd om mee te gaan naar een vijfdaagse groepscursus ademwerk van Art of Living. Dat bleek gewoon te kloppen. 

“Je adem is heel krachtig. Ademwerk brengt je in het nu. Jij bent nu al luisterend ook in het nu”, zegt Esther. “Ik heb ademtechnieken geleerd: je adem en je lichaam zijn altijd in het moment, via je adem kun je je emoties en gedachten loskoppelen van gebeurtenissen en elkaar. Het zijn technieken die zorgen dat je in het nu komt. In het moment heb je namelijk geen gedachten over het verleden of de toekomst maar ben je gewoon hier. De adem is een manier om je energie niveau omhoog te krijgen en met je adem voer je ook 80 procent van je afvalstoffen af. Daarnaast helpen bewegen, mediteren en yoga ook om rust in het hoofd te krijgen.  Ik leerde daar met eenvoudige handvatten mijn perceptie te veranderen. Wat er om je heen gebeurt kun je niet veranderen maar wel hoe je daar mee omgaat.”

Reiki

In die tijd kwam ook reiki in beeld, omdat Esther’s dochter hele erge hoofdpijn kreeg na een verhuizing. Het was een tip om aan Reiki te gaan doen. “Ik leerde mezelf daarmee steeds meer kennen, leerde ook dat ik heel sensitief was en begreep waarom ik zo vaak was uitgevallen van mijn werk. Door mijn mentale problemen kwam ik echt vast te zitten ‘ziek thuis’ en besloot aan zelfontwikkeling te gaan doen om daar uit te komen. Ook vrijwilligerswerk hielp mij groeien en gaf mij het gevoel er weer een beetje bij te horen na al die jaren. Ik leerde dat er andere dingen zijn die misschien beter voor mij werken.”

Marma

Ayurveda is een belangrijke insteek. Esther werd gevraagd om iemand op te halen op Schiphol, een arts uit India. Dat bleek een vrouw uit een familie van ayurvedische artsen tot zes generaties terug. Esther’s interesse werd gewekt en er ontstond een blijvend contact. Die vrouw is uiteindelijk in Nederland gebleven. Ze heeft Esther op de ayurvedische route gebracht en haar al die jaren begeleid in haar herstel. Ze is er ook actief in geworden, als vrijwilliger en daarna als zzp-er. Van haar leerde ze marma, een krachtige oude techniek om iemand met subtiele aanraken te balanceren en meer. Dat hoef je niet te snappen, je moet het ervaren.

Autonomie

Ooit was Esther bedrijfskundige, een bijzonder rationeel beroep. Als perfectioniste met faalangst liep ze tegen grenzen aan en kwam in grote psychische nood. Dat leidde onder meer tot jarenlang medicijngebruik en zelfs een IBS opname in een psychiatrische instelling. “Ik ben daar ramen gaan lappen en koken, doen, mediteren, bezig zijn. Ik moest terug in mijn lijf, doen, anders zou ik nog gekker worden. Er was daar een vrouw die op de muren aan het blonken en schreeuwen was, zelfs niet meer uit haar kamer kwam. Ik ben naar binnen gegaan en ben met haar wat ademwerk, yoga en reiki gaan doen… vervolgens zat ze ‘s avonds weer aan tafel. In een instelling is het soms als een gevangenis omdat je geen autonomie en eigen regie meer hebt, verplicht medicatie krijgt en geen vrijheid meer hebt.”

In contact met je lijf

Esther legt uit wat er met je gebeurt als je manie of psychose hebt of depressief bent en hoe belangrijk het in contact komen met je lijf is. Hoe belangrijk bewegen is, de natuur, masseren, mediteren juist bij depressie, de adem, de marma en dat daar zo weinig mee wordt gedaan binnen de psychiatrie. Ze was met acht dagen weer thuis, stopte medicatie met twee weken en runde het huishouden weer.

Zelfzorg en doen

Esther heeft, dat mag duidelijk zijn, zelf een behoorlijk pad gelopen in de ggz en daarin het nodige meegemaakt.

“Ik heb een hele fijne psychiater gehad, die gaf me na een aantal jaren de mogelijkheid om zo nodig te slikken. Bij mijn zwangerschap wilde ik helemaal niets gebruiken, daarna moest het wel, want ik werd psychotisch vier maanden na de bevalling. Ik heb heel veel last van angst gehad, paniek, niet slapen, veel gedachten. Steeds kwamen de psychosen terug met het re-integreren. Hij leerde mij te voelen als ik aan het wankelen ging en wanneer het misging in te grijpen. Een signaleringsplan maken, goed naar je zelf luisteren, dat heb ik toen geleerd. Ik stelde slikken steeds zo lang mogelijk uit, waardoor het vaak erg mis ging. Ik schoot ook in oude patronen. Maar met alles wat ik leerde, werden de periodes van slikken steeds korter en in 2012 was na geleidelijk afbouwen het tijd om helemaal te stoppen. Toen ben ik het zelf gaan doen maar dat was wel knokken. Ik leerde allerlei dingen om het zonder te doen. Zelfzorg en doen.”

Het loopt zoals het loopt

Esther Verhoek: “Ik wilde graag arts worden ooit. Dat kwam ook uit testen. Maar het werd eigenlijk afgeraden: ‘Je bent slim, maar ja, je bent vrouw, gaat later trouwen, wil kinderen en zo. Je bent goed in wiskunde. Misschien is bedrijfskunde of econometrie veel beter voor je.’ En zo geschiedde… Ik ging Technische Bedrijfskunde studeren, werkte daarna tien jaar als consultant ,maar viel frequent uit, totdat ik in de WAO belandde na de bevalling. Ik heb uiteindelijk met alles wat er op mijn pad kwam heel erg vast gezeten, ben lang kluizenaar geweest. Duidelijk: het leven loopt zoals het loopt. Maar ik vind het mooi om mensen op pad te helpen. Ik kan heel goed werken met mensen die vastzitten omdat ik het zo herken.” Heb je achteraf spijt? “Nee, ik moet er ook niet aan denken om huisarts te zijn met een tien minuten voor je patiënt.”

Hier en nu

Esther is ook met een boek bezig. Verder werkt ze aan de Engelse versie van de Weer LEVEN Kit bezig. Haar boek is nu bijna klaar om uitgegeven te worden.

Het kan een confronterend boek zijn voor anderen want er is heel veel gebeurd.

“Mijn doel is anderen te laten zien wat ik heb meegemaakt door ze aan het handje te nemen in mijn leven in de hoop dat er dingen veranderen. Dus dat boek gaat ker omen. Alles zit er in, niet alleen mijn psychische ellende en herstelreis.” Zelf gaat ze het niet uitgeven, het komt onder pseudoniem uit.

Ondanks alles is Esther dankbaar voor haar leven, want het heeft haar gemaakt wie ze is en sterk.

De Weer LEVEN Kit

Dan gaan we het natuurlijk ook nog hebben over de Weer LEVEN Kit, daar was dit gesprek natuurlijk om begonnen. Het is simpel gezegd een blikje vol kaartjes, thematisch gerangschikt en met een duidelijke instructie. Je vindt praktische, concrete en eenvoudige tips en leefstijladviezen in het blikje. Heel veel vanuit het reguliere denken over hulpverlening, maar ook vanuit het Oosterse - op het gebied van leefstijl, de adem, meditatie, yoga, en voeding zit er in. “Een krachtige combi”, vindt Esther Verhoek.

Kaartjes

Je kunt er doorheen lopen, je kunt per thema een kaartje pakken, er zijn specifieke EHBO kaartjes, de simpele startkaarten en kaartjes voor naasten. In het dekseltje vind je concrete aanwijzingen voor wat te doen bij paniek, ook voor naasten, en in de bodem de hulplijnen naast een preventieplan en dagroutineschema. Steeds raken we in gesprek als een onderwerp de revue passeert. Samen kijken we veel van de kaartjes door. Alles is heel praktisch en er zit altijd wel iets bij waarvan je denkt : daar kan ik iets mee.

EHBO

“Ik was er op een gegeven moment echt full time mee bezig, die kaartjes maken. Allerlei ideeën ontstonden, ook door gesprekken met verschillende disciplines die de Kit reviewden. Een van mijn klanten noemde de Weer LEVEN Kit een ‘Eerste Hulp Bij Mentale Ongemakken’.”

Zon

Uiteindelijk heeft Esther thema’s en kleuren bepaald. Ook vind je, waar dat praktisch en handig is, QR codes voor ondersteunende filmpjes, rondom bijvoorbeeld meditatie, adem of yoga, van een organisatie die daarvoor toestemming gaf.

Het ontwerpen van het logo kwam ook soort van zo maar aanwaaien met een creatieve aanpassing van Esther. Uiteindelijk werd het een abstractie van de zon als oriëntatiepunt bijna als een kompas in moeilijke tijden.

Trots

Het is volstrekt duidelijk. Esther is trots op haar product en wil dat graag onder de aandacht brengen. Ze voelt het als een opdracht aan zichzelf om op basis van haar eigen ervaringen anderen te helpen en te ondersteunen met eenvoudige en praktische middelen.

Balans

Aan het eind van ons gesprek raken we aan de praat over hoe het kan dat de een wel uit een mentale crisis komt en een ander in de problemen blijft, medicatie nodig blijft hebben en hulp. Esther gebruikt de term balans en dat maakt veel duidelijk.

“Sommige mensen zullen altijd medicatie nodig hebben. Je systeem is dan zo vreselijk uit balans geraakt door wat er gebeurd is, dat dat nodig zal zijn, volgens de ayurvedische principes. Bij je conceptie is er totale balans. Die blauwdruk, je systeem, kan uit balans raken en daar kunnen allerlei oorzaken aan ten grondslag liggen. Daar kun je wat aan doen maar als dat niet lukt ontstaan er klachten en word je na verloop van tijd ziek. Het kan zo grondig uit balans raken, dan los je het niet meer op. Dan is er blijvend hulp en/of medicatie nodig.”

In de actie

Esther Verhoek: “Er zijn altijd mensen die te veel schade hebben en die kunnen niet wat ik heb gedaan; maar ook veel mensen die het wel zouden kunnen. Het vraagt iets van je, je moet er voor knokken en je moet het willen. Eerst slikte ik medicijnen en dan leunde ik achterover. ‘Dat gaat ’t voor me oplossen’, dacht ik. Ik liet los en gaf al mijn kracht weg. Dan knok je er niet meer voor. Tot ik me realiseerde dat ik zelf iets moest doen en dat ik niet meer wilde dat een ander de regie overnam. Het was wel een gevecht met mijn omgeving en ik moest heel eerlijk worden naar mezelf. ‘Meisje dit gaat niet, nu moet je iets doen, dingen die goed zijn voor je.’ In de actie. Als je dat voor elkaar krijgt, het zelf doen, hoeveel meer je weer kunt leven. Want medicijnen nemen je ook veel af door allerlei bijwerkingen. Ik gun het mensen hun eigen leven te leven. Maar dan moet je zelf je huiswerk doen en er doorheen. Er is gewoon geen quick fix.”

Es-sentie

In ieder geval biedt Esther Verhoek met haar zelfhulpmiddel de Weer LEVEN Kit een heel bruikbaar en inspirerend hulpmiddel waar ze gedreven haar verhaal over doet. Daarnaast geeft ze diverse workshops en zet ze zich persoonlijk in als intuïtief coach en ayurvedisch marma-therapeut. “De marma is zo krachtig als je mentale problemen hebt, niet slaapt of last hebt van stress”, zegt ze. Haar klant van vorige week sliep al twee weken niet meer en viel weer terug in een depressie. Na één sessie sliep hij weer, na de tweede zei hij: ‘Het lijkt wel of ik gereset ben, mijn depressieve gevoelens zijn weg.’ Het was ook Esther haar lifesaver toen, om niet over het randje te kukelen. Je kunt over dat alles het nodige vinden op haar website Es-sentie (https://www.es-sentie.nl/).

Met een boek op komst, haar Weer LEVEN Kit en diverse praktische vaardigheden staat Esther vol overtuiging voor haar missie mensen in hun kracht te zetten.

“Ik ben nog niet klaar, ik ben pas net begonnen.”

-

Lees ook andere gesprekken van Johan Atsma op GGZ Totaal:

Een pleidooi voor nieuwsgierigheid (https://www.ggztotaal.nl/nw-29166-7-4696225/nieuws/een_pleidooi_voor_nieuwsgierigheid.html?page=1) (Sandra Kamp)

‘Het lost het probleem niet op als je het systeem, de ouders er niet bij neemt’ (https://www.ggztotaal.nl/nw-29166-7-4688409/nieuws/het_lost_het_probleem_niet_op_als_je_het_systeem_de_ouders_er_niet_bij_neemt.html?page=1) (Katja Braspenning)

“Ik doorbreek taboes”: Instagrampersoonlijkheid zet borderline in de spotlights (https://www.ggztotaal.nl/nw-29166-7-4523945/nieuws/ik_doorbreek_taboes_instagrampersoonlijkheid_zet_borderline_in_de_spotlights.html) (Marleen Klinkert)

De laatste dagen van de dorpsgek, geestelijke gezondheidszorg op het platteland (https://www.ggztotaal.nl/nw-29166-7-4583879/nieuws/de_laatste_dagen_van_de_dorpsgek_geestelijke_gezondheidszorg_op_het_platteland.html) (Anne-Goaitske Breteler)

‘Psychiatrie is geen lineaire wetenschap, het gaat om verhalen vertellen’ (https://www.ggztotaal.nl/nw-29166-7-4578551/nieuws/psychiatrie_is_geen_lineaire_wetenschap_het_gaat_om_verhalen_vertellen.html) (Jim van Os)

Meer bekendheid voor ‘ongrijpbare fenomeen’ DIS (https://www.ggztotaal.nl/nw-29166-7-4430011/nieuws/meer_bekendheid_voor_ongrijpbare_fenomeen_dis.html) (Hanneke Raidt)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.

Abonneren kan direct via het inschrijfformulier (http://www.ggztotaal.nl/pg-29166-7-89775/pagina/abonneren.html), opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines (http://www.ggztotaal.nl/pg-29166-7-89779/pagina/e-magazine.html).