Oprecht en diepgaand over stemmen in je hoofd

Op 26 maart gaat Mijn woord tegen het mijne (https://www.npodoc.nl/artikelen/npo-doc-mijn-woord-tegen-het-mijne) van regisseur Maasja Ooms in première, een indringende documentaire over mensen die stemmen horen in hun hoofd. Leendert Douma zag de film en sprak na met ‘hoofdrolspelers’ als psychiater Dirk Corstens en stemmenhoorders Jamie en René.

Het enige dat we zien zijn vijf close-ups van pratende mensen en op de achtergrond hoor je psychiaters vragen stellen. Nee, dat is niet helemaal het enige. Af en toe worden de woorden geïllustreerd met kunstzinnige interpretaties. Maar dat is het dan. Toch blijf je de hele film aan je stoel gekluisterd! Wat we zien is even aangrijpend als fascinerend. Mijn woord tegen het mijne/My word against mine won de IDFA Documentary Award in 2025 en dat is helemaal terecht.

Aarzelingen en angsten

Maasja Ooms heeft haar verborgen camera zodanig opgesteld dat we de sprekers recht in het gezicht kijken. Zij hebben daar uiteraard toestemming voor gegeven. Het is alleen zo dat de camera niet moet afleiden van het gesprek dat ze hebben met Corstens of de andere twee psychiaters. Dat werkt prima, vertellen Jamie en René na afloop. “Na een tijdje ben je er zo aan gewend. Dan kijk je alleen nog maar naar Dirk.” Deze even intieme als indringende werkwijze levert fascinerende beelden op. We zien van dichtbij alle gezichtsuitdrukkingen tijdens het worstelen met de stemmen in hun hoofden. We maken de aarzelingen en de angsten mee, maar soms ook de opluchting van een relativerende grap.

Menselijk fenomeen

En we horen de psychiaters bezig als echte doorzetters. Dirk Corstens is – in de woorden van Jim van Os – al dertig jaar pionier en expert op het gebied van stemmen horen. Hij was een van de bedenkers van de Maastricht Voices Interview-benadering en de Hearing Voices Movement. Zij gaan er van uit dat stemmen horen geen psychiatrische aandoening is, maar een menselijk fenomeen. Net zoiets als bijvoorbeeld linkshandigheid. Gewoon rustig blijven en doorvragen, is de methode van Corstens cs., veilig, nieuwsgierig en met respect, zo is te zien in de film. Dat leidt er toe dat uiteindelijk de stemmen zélf aan tafel komen. Dat is soms bloedstollend.

Voor het eerst krijgt het publiek écht inzicht in wat het is om stemmen te horen en wat dat met je kan doen. Dat is vreemd, want zo zeldzaam is dat helemaal niet. Eén op de tien mensen hoort stemmen. De meesten kunnen daar zelfstandig mee om gaan. Stemmen horen alleen is dus geen reden voor het stellen van een diagnose. Maar een derde deel van de stemmenhoorders ervaart ernstige gevolgen.

Taboe

Een van de problemen waar ze direct tegenaan lopen - zo blijkt na afloop van de film - is het taboe op stemmen horen. Het wordt nog te vaak gezien als ziekte of gevaar. “Het gesprek valt stil als ik het er over heb”, zegt Jamie. “Ik heb voortdurend geprobeerd om het ter sprake te brengen, maar in mijn familie wordt het nog steeds dood gezwegen”, zegt René. Een stemmenhoorder in de zaal vertelt dat hij pas na 25 jaar een hulpverlener tegen hem zei: ‘Ik kan de stemmen niet horen, maar dat jíj ze hoort is zeker waar’. Dat voelde eindelijk als bevestiging. Soms zijn de stemmenhoorders zelf angstig om er iets over te vertellen. Ze zien het als hun ‘geheim’ en denken dat als ze dat delen, ze bijvoorbeeld gedwongen worden opgenomen. Die gedachten moeten altijd worden voorkomen, vindt Dirk Corstens. Hij raadt mensen aan op zoek te gaan naar echt een luisterend oor. Zo zijn er regionale steunpunten - ervaringsdeskundige René heeft er bijvoorbeeld een opgezet in Utrecht. Maar mensen kunnen zich ook wenden tot Stichting Weerklank in Nederland of het internationaal opererende Intervoice. Maar online is er ook veel informatie te vinden, bijvoorbeeld bij Psychosenet.

Aanpak

In eerste instantie werd stemmen horen vaak in de paranormale hoek getrokken, maar die tijd is wel voorbij, constateert Dirk Corstens. Toch heerst er nog veel onbegrip, ook binnen de ggz. “Nog veel te vaak en veel te snel wordt medicatie voorgeschreven.” Het effect daarvan is zo gering, zeker bij antipsychotica. Dat weegt niet op tegen de bijwerkingen. “Er bestaat eigenlijk geen pil tegen stemmen in je hoofd”, zegt een van de stemmenhoorders. Maar wat helpt dan wel? Er zijn behandelaars die CTG als nuttig zien. Daar richt het Universitair Centrum Psychiatrie van het UMCG in Groningen zich op, een van de vijf gespecialiseerde stemmenpoli’s in Nederland. In Maastricht en Alkmaar (waar Dirk Corstens werkt) wordt gezien dat effect van cognitieve gedragstherapie op groepsniveau of CGTp (cognitieve gedragstherapie bij psychose) beperkt is. Die zou zich meer op het heden richten, terwijl de Maastrichtse benadering zich toespitst op trauma in het verleden – wanneer de stemmen mogelijk zijn ontstaan. Maar overal wordt benadrukt dat er best wel overlap is en het onzin is om op te stellen in een van de ‘kampen’. Mensen verschillen, dus wat de beste aanpak is verschilt per individu.

Oprecht en diepgaand

Oprecht en diepgaand gesprek werkt sowieso, blijkt uit de vijf voorbeelden in Mijn woord tegen het mijne, om na te gaan welke gebeurtenissen, personen of trauma’s ten grondslag liggen aan het ontstaan van de stemmen. Zo leren de stemmenhoorders accepteren en valt de heftigheid weg. Dat de stemmen verdwijnen, zal Dirk Corstens nooit beloven, want dat gebeurt lang niet altijd. De mensen kunnen er wel mee leren omgaan en ze zelfs als een positief iets in te zetten. Daarna kan een stemmenhoorder misschien aan het onderliggend trauma werken, als daar behoefte aan is. 

Voor zo’n oprecht en diepgaand gesprek is wel creativiteit en doortastingsvermogen nodig. Het is bewonderenswaardig om Corstens en de andere behandelaren aan het werk te zien, maar je krijgt net zoveel bewondering voor de stemmenhoorders die aan zichzelf werken. En sympathie, heel veel sympathie. Zij worstelen met iets dat ons allemaal overkomt of kan overkomen. Of zoals Dirk Corstens het kernachtig samenvat: “Het leven veroorzaakt stemmen.”

-

Bekijk de trailer van Mijn woord tegen het mijne. (https://www.youtube.com/watch?v=bLVWhi2WXNU)

 -

Mijn woord tegen het mijne is vanaf 26 maart 2026 in de bioscopen te zien en in het najaar van 2026 op NPO 2, NPO Start en NPO Doc. Naast de reguliere zijn er de volgende speciale voorstellingen:

- woensdag 25 maart om 19:30 – Het Documentaire Paviljoen (https://www.idfa.nl/cinema/2a0abea7-f46e-434f-8871-f2bf11e94d40/mijn-woord-tegen-het-mijne/) met een nagesprek met regisseur Maasja Ooms en psychiater Dirk Corstens
- donderdag 26 maart om 18:30 – Louis Hartlooper Complex Utrecht (https://hartlooper.nl/films/mijn-woord-tegen-het-mijne/?sqr=mijn+woord) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens en stemmenhoorder René (uit de film)
- vrijdag 27 maart om 18:30 – Rialto de Pijp (https://rialtofilm.nl/nl/films/2643/mijn-woord-tegen-het-mijne-docupodium) met een nagesprek met regisseur Maasja Ooms
- zondag 29 maart om 11:00 – De Schuur Haarlem (https://tickets.schuur.nl/mtTicket/performance?id=10347147) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens en stemmenhoorder Demi (uit de film)
- zondag 29 maart om 11.45 – Cinebergen (https://www.cinebergen.nl/film/mijn-woord-tegen-het-mijne/) met een nagesprek met psycholoog, trainer, coach Robert Stamboliev die lesgeeft in de in de film gehanteerde methode Voice Dialogue
- maandag 30 maart om 18:30 – Docusalon Filmhuis Alkmaar (https://filmhuisalkmaar.nl/film/mijn-woord-tegen-het-mijne-docu-salon/) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens 
- dinsdag 31 maart om 19:00 – Lumiere Maastricht (https://lumiere.nl/specials/mijn-woord-tegen-het-mijne-q-a) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens 
- woensdag 1 april om 19:30 – Film & Psychologie De Fabriek Zaandam (https://tickets.de-fabriek.nl/fabriek/nl/flow_configs/webshop/steps/start/show/1246117) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens en stemmenhoorder Jamie (uit de film)
- donderdag 2 april om 20:15 – Docusalon Lumen Delft (https://filmhuis-lumen.nl/films/docu-salon-mijn-woord-tegen-het-mijne-nagesprek-met-director-maasja-ooms-6458/) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens en stemmenhoorder Demi (uit de film)
- zaterdag 4 april om 18:45 – Focus Filmtheater Arnhem (https://www.focusarnhem.nl/agenda/mijn-woord-tegen-het-mijne/) met  een nagesprek met psychiater Dirk Corstens en stemmenhoorder Tamira (uit de film)
- maandag 6 april om 18:45 – Filmtheater Hilversum (https://filmtheaterhilversum.nl/film/mijn-woord-tegen-het-mijne-met-nagesprek/) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens en stemmenhoorder Jamie (uit de film)
- dinsdag 7 april om 19:30 – De Nieuwe bibliotheek Almere (https://www.denieuwebibliotheek.nl/activiteiten/docu-mijn-woord-tegen-het-mijne-met-nagesprek-regisseur) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens en stemmenhoorder René (uit de film)
- donderdag 9 april om 15:00 – De Omval in Diemen (https://www.theaterdeomval.nl/voorstellingen/mijn-woord-tegen-het-mijne-1j4s) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens en een stemmenhoorder uit de film
- zondag 12 april om 11:00 – Cinema Oostereiland (https://cinemaoostereiland.nl/films/docu-salon-het-woord-tegen-het-mijne/#) met een nagesprek met psychiater Dirk Corstens en stemmenhoorder Jamie (uit de fim)

-

Lees alle filmrecensies op GGZ Totaal (https://www.ggztotaal.nl/tp-29166-2/filmrecensie)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.

Abonneren kan direct via het inschrijfformulier (http://www.ggztotaal.nl/pg-29166-7-89775/pagina/abonneren.html), opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines (http://www.ggztotaal.nl/pg-29166-7-89779/pagina/e-magazine.html).